Zorla Ücretsiz İzne Çıkarılma -

Zorla Ücretsiz İzne Çıkarılma

0 64

İşçi zorla ücretsiz izne gönderilebilir mi?

Bir şeyin zorla olması demek, ilgili kişinin rızasının olup olmadığına bakılmaksızın gerçekleşmesi demektir. O halde burada sorulması gereken soru şu olmalıdır: İşçi rızası olmadan zorla ücretsiz izne gönderilebilir mi?

İzin ve ücretsiz izin kavramları
İzin; belirli süredir çalışan işçinin dinlenmesini, kendini işine tekrar motive edebilmesini sağlar.

Bu bağlamda İş Kanunu işçilere ücretli izin hakkı vermiştir.

Uygulamada yıllık izin olarak da bilinen ücretli izinle ilgili birçok yazımıza şuradan ulaşmanız mümkündür.

Ücretsiz izin, işçinin çalışmadığı ve ücrete hak kazanmadığı bir dönem olup İş Kanununun da belirli şartlar altında öngördüğü bir izin türüdür.

İş Kanununda ücretsiz izin türleri
İş Kanununa göre ancak üç halde ücretsiz izin mümkün olur. Buna göre;

İşçi yıllık ücretli iznini başka bir yerde geçirmek isterse, bu konuda istemde bulunmuşsa ve bu durumu gerekçelendirmişse işveren tarafından işçiye gidiş ve dönüş yolunda kullanması için 4 güne kadar ücretsiz izin verilebilir.
Kadın işçi talep ederse, doğum sonrası 16 haftalık (çoğul gebelikte 18) doğum izninin ardından 6 aya kadar ücretsiz izin alabilir.
Doğum sonrası 8 haftalık analık hali izninin bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere istekleri halinde birinci doğumda altmış gün, ikinci doğumda yüz yirmi gün, sonraki doğumlarda ise yüz seksen gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir.

Ücretsiz izin için rıza şart
Yukarıdaki haller dışında, İş Kanununun öngördüğü bir ücretsiz izin türü yoktur. Ancak bunun olmaması, işçinin hiçbir şekilde ücretsiz izne çıkamayacağı anlamına gelmez.

İşçi refakat izni hakkı var mı?
Gerçekten de işçinin İş Kanununda öngörülen tüm ihtimaller haricinde izne ayrılmak istemesi ve bunun için maaş almamayı dahi göze alması mümkündür. O halde, işçi talep etmiş ve işveren uygun görmüşse, elbette işçinin ücretsiz izne ayrılması mümkündür.

Zorla ücretsiz izin olmaz
Çalışma hayatında asıl rastlanan ve sık karşılaşılan ücretsiz izin şekli ise, kanunda yeri olmamasına rağmen, işçinin zorla ücretsiz izne gönderilmesidir. Bunun çeşitli sebepleri olabilir; fakat ne olursa olsun işçinin rızasının alınmadan ücretsiz izne gönderilmesi yasal değildir.

İşçi zorla ücretsiz izne çıkarılırsa ne olur?
Peki işveren tarafından zorla ücretsiz izne gönderilen işçi ne olacaktır? Uygulamada işveren işçiden ücretsiz izne ayrılmasını talep etmekte, işçi de bunu kabul ederek ücretsiz izne ayrılmaktadır. Ama bu durum genelde işverenin tek taraflı iradesiyle olmakta, işçi ise işini kaybetmemek için ücretsiz izne ayrılmaya mecbur kalmaktadır. Genelde ekonomik olarak zor durumda bulunan ya da mevsimlik çalışmaları yoğun olan işyerlerinde görülen bu durumun iki muhtemel sonucu bulunmaktadır:

İşçi zorla ücretsiz izne gönderilmesine rağmen, onayı olduğuna dair imza atmışsa, bu durumda işçi kendi rızasıyla ücretsiz izne ayrılmış sayılır ve bu süreler kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmaz.
İşçi her hangi bir onay vermeden / imza atmadan ücretsiz izne yollanmışsa bu durumda işçi İş Kanununun 24 üncü maddesinin 2/f bendine dayanarak iş sözleşmesini tek taraflı ve haklı nedenle feshedebilir.

Zorla ücretsiz izne çıkarılan işçinin fesih hakkı
Ücret işçinin temel ve çoğu zaman tek geçim kaynağıdır. Böyleyken, işçiden rızası olmadığı halde ücretsiz izne ayrılmasını istemek doğru değildir. Onayı yokken zorla ücretsiz izne çıkarılan işçinin hakları olacaktır. Hatta bu işçi zorla ücretsiz izne ayrıldığında ve işe gitmediğinde, feshi işverenin yaptığı kabul edilmelidir.

Korona / Covid 19 nedeniyle ücretsiz izin
Bugüne kadar İş Kanununun öngördüğü 3 tür ücretsiz izin varken 17/04/2020 tarihinden yeni bir ücretsiz izin türümüz daha olmuştur: Koronavirüs ücretsiz izni.

İş Kanununa eklenen geçici 10’uncu madde ile “17/04/2020 tarihinden itibaren 3 aylık süreyi geçmemek üzere işveren işçiyi tamamen veya kısmen ücretsiz izne ayırabilir. Bu madde kapsamında ücretsiz izne ayrılmak, işçiye haklı nedene dayanarak sözleşmeyi fesih hakkı vermez” denilmiştir.

Bu hükmün amacının, ekonomik krizle karşı karşıya olan işverenleri korumak olduğu açıktır. Hem böylece, yazımıza da konu olan zorla ücretsiz izne gönderme eyleminin gerçekleştirilmesine de gerek kalmamıştır.

Kanun koyucu aynı zamanda işçileri de düşünmüş ve bu şekilde Covid 19 virüsü nedeniyle ücretsiz izne gönderilen işçilere ücretsiz izinde oldukları süre boyunca günlük yardım yapılacağını da belirtmiştir.

Korona nedeniyle ücretsiz izne ayrılanlara ödeme yapılması
Yukarıda bahsedilen ve ücretsiz izne çıkarılan işçiye ödenecek günlük yardımın ödenebilmesi bazı şartlara bağlanmıştır. Bu şartlar olmadan ücretsiz izne çıkarılan işçiye bu ücret ödenmeyecektir:

  • İşçi kısa çalışma ödeneğinden yararlanmıyor olmalı
  • İşçi aynı zamanda emekli maaşı almıyor olmalı
  • İşçinin zorla ücretsiz izne çıkarılması

SONUÇ

İşçinin zorla ücretsiz izne gönderilmesi yasal değildir. İş Kanununun öngördüğü üç ücretsiz izin türünde de işçinin rızası aranmaktadır. Bu üç neden dışında, işçinin kendi rızasıyla neden göstermeksizin belirli bir süre ücretsiz izne ayrılmak istemesi ise, İş Kanununda özel olarak yer almamış olsa bile, en doğal hakkıdır.

Burada önemli olan husus zorla izne gönderildiğini iddia eden işçinin, ücretsiz izne rıza gösterdiğine dair her hangi bir evraka imza atmamış olmasıdır. Aksi takdirde, bu ücretsiz izin yasal hale gelecek ve hatta ücretsiz izinde geçen süreler işçinin kıdem tazminatı hesabında dikkate alınmayacaktır.

17/04/2020 tarihinde, yaşanan pandemi nedeniyle yürürlüğe giren geçici 10’uncu maddeyle yeni bir ücretsiz izin tüü daha hayatımıza girmiştir. Koronavirüs ya da Covid 19 izni olarak adlandırılabilecek bu ücretsiz izin türünü diğerlerinden farklı kılan en önemli husus  “zorla” olabilmesidir.

Yani evet normal şartlar altında işçi zorla ücretsiz izne çıkarılamaz ve çıkarılırsa haklı fesih yapma hakkı ya da işten çıkarıldığını iddia ederek haklarını mahkeme yoluyla talep etme hakkı vardır; fakat bu salgın dönemine özel, işveren işçilerini zorla ücretsiz izne gönderebilir.

Hatta bu şekilde zorla ücretsiz izne gönderilen işçi, bu nedenle haklı fesih yapma hakkına da sahip olmaz. Son olarak, bu işçilerin tamamen mağdur edilmediğini ve yazıda zikredilen günlük ödemeyi İşkur tarafından alacaklarını da hatırlatmak isteriz.

Bir cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Gizlilik ve Çerezler: Bu sitede çerez kullanılmaktadır. Bu web sitesini kullanmaya devam ederek bunların kullanımını kabul edersiniz. Çerezlerin nasıl kontrol edileceği dahil, daha fazla bilgi edinmek için buraya bakın: Çerez Politikası Tamam Gözat