Vergi Yargılama Hukukunda İlk İnceleme -

Vergi Yargılama Hukukunda İlk İnceleme

0 41

2577 sayılı Kanun’a göre vergi mahkemelerinde dilekçeler, görev ve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla incelenir. Bu konularda sorun görülürse mahkemece, 2577 sayılı Kanun’un 15. maddesine göre karar verilir. İlk inceleme konuları ile ilgili olarak esas hakkında karar verilinceye kadar her zaman karar verilebilir. Bu konular re’sen araştırılır. İlk inceleme, vergi mahkemelerinde çok önemli bir konudur. İlk incelemenin doğru yapılması, davanın çözümünü kolaylaştırır. İlk incelemede gözden kaçan bir sorun, dosyanın bozulmasına yol açar. Bu nedenle, hatalı yapılan bir ilk inceleme zaman ve emek kaybına yol açar, yargıya güveni azaltır. Bu nedenle, ilk inceleme konularında gereken dikkat ve özen mahkemelerce gösterilmelidir. Uygulamada, kanunlardan ve yargısal kararlardan kaynaklı olarak ilk inceleme konularında sorunlar görülmektedir.

Ülkemizde vergi yargısı, idari yargı çatısı altında konumlandığından idari yargı sisteminde geçerli olan hususlar, vergi yargısı için de geçerlidir. İlk inceleme, idari yargı sisteminin temel kurumlarından biri olup, bu anlamda vergi yargısında da geçerliliği bulunmaktadır. İdari (ve vergi) yargısında ilk inceleme, davada esas karara geçilmeden önce dilekçeler üzerinde şekle ve usule yönelik olarak yapılan ve bu niteliğiyle yargılama sürecinin seyri için gerekli ve önemli bir işlem olarak kabul edilmektedir. İlk inceleme ile, düzeltilebilir nitelikteki hata ya da noksanların varlığı halinde, bunların davanın başında tespit edilerek her iki taraf için de oluşabilecek zaman ve emek kaybının önüne geçilmesi amaçlanmaktadır.

Dilekçeler Üzerine İlk İnceleme

İYUK Madde 14

1. Dilekçeler Danıştay’da Evrak Müdürlüğünce kaydedilir ve Genel Sekreterlikçe görevli dairelere havale olunur.

2. Bölge idare, idare ve vergi mahkemelerinde dilekçeler, evrak bürosunca kaydedilerek ilgili mahkemelere havale olunur. Dilekçe sahibine evrakın tarih ve sayısını gösterir ücretsiz bir alındı kağıdı verilir.

3. Dilekçeler, Danıştay’da daire başkanının görevlendireceği bir tetkik hakimi, idare ve vergi mahkemelerinde ise mahkeme başkanı veya görevlendireceği bir üye tarafından:
a) Görev ve yetki,
b) İdari merci tecavüzü,
c) Ehliyet,
d) İdari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,
e) Süre aşımı,
f) Husumet,
g) 3 ve 5 inci maddelere uygun olup olmadıkları,
Yönlerinden sırasıyla incelenir.

4. Dilekçeler bu yönlerden kanuna aykırı görülürse durum; görevli daire veya mahkemeye bir rapor ile bildirilir. Tek hakimle çözümlenecek dava dilekçeleri için rapor düzenlenmez ve 15 inci madde hükümleri ilgili hakim tarafından uygulanır. 3 üncü fıkraya göre yapılacak inceleme ve bu fıkra ile 5 inci fıkraya göre yapılacak işlemler dilekçenin alındığı tarihten itibaren en geç on beş gün içinde sonuçlandırılır.

5. İlk incelemeyi yapanlar, bu noktalardan kanuna aykırılık görmezler veya daire veya
mahkeme tarafından ilk inceleme raporu yerinde görülmezse, tebligat işlemi yapılır.

6. Yukarıdaki hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15 nci madde hükmü uygulanır.

Maddenin başlığında ve içeriğinde “dilekçe” şeklinde genel bir tanımlama yapılsa da, kayıtla ilgili kurallar dışında maddenin devamında yer verilen ilk inceleme işlemi sadece dava açma dilekçeleri ile ilgilidir. Vergi mahkemesi başkanlıklarına sunulacak dava açma dilekçelerinin kayıt işlemleri tamamlandıktan sonra davacıya bu konuda bilgi ve tevsik mahiyetinde bir alındı kağıdı verilir. Dava dilekçesinin kayda alınması ve davanın numaralandırılması üzerine yazı işleri müdürlüğünce dava dosyası hazırlanarak mahkeme başkanının havalesi ile mahkeme hakimlerinden birisi tarafından ilk incelemeye tabi tutulur. Bu inceleme hem yeni açılacak, hem daha önce açılmış ve uygun bulunmaması üzerine yenilenmiş, hem de idare mahkemesi veya bir başka vergi mahkemesince gönderilmiş dava dilekçelerini de kapsamaktadır.

İlk inceleme yukarıda belirtilen hususlarda sırasıyla yapılır. Ancak bazı durumlarda hak kaybı yaşanmaması için dilekçelerdeki düzeltilebilir sorunlar bulunduğu zaman sıralamada değişiklik yapıldığı görülmektedir. Örneğin verginin düzeltilmesi gibi bir istem vergi davasında öne sürülebilecek bir istem değildir. Hakim böyle bir istemi gördüğünde vergi mahkemesinde açılabilecek davalardan bahsederek verginin iptalinin istenip istenmediğini netleştirmek için 3. maddeye göre dilekçe ret kararı verebilir.

Dilekçenin yukarıda sıralanan yönlerden uygun olmadığı durumlarda hangi kararlar verilmesi gerektiği kanunun devam eden maddesinde düzenlenmiştir. Bu diğer yazımızın konusu olacaktır. İncelenen hususlarda aykırılık tespiti halinde heyetle görülmesi gereken davalarda karar verilmeden önce aykırılıklar mahkemeye bir rapor ile bildirilir. Mahkeme heyeti müzakere toplantısına çekildiğinde ilk incelemeyi yapan hakim daha önce tespit edip ilk inceleme tutanağına kaydettiği sorunları tartışmaya açmasıyla bildirme gerçekleşir. Eğer başkan ve diğer üye incelemeyi yapan hakim ile aynı kanaatte değilse dava dilekçesi tebligata çıkarılır. Bu durumda ilk incelemeyi yapan hakim dosya hakkında esas kararı verilirken usul ve esas hakkındaki düşüncelerini beyan eder. Mahkemenin ilk incelemeyi yapan hakim ile aynı düşünmesi durumunda ise 15. madde uyarınca mahkemece karar verilir.

Tek hakimle çözümlenecek dava dilekçeleri için bu bildirim yapılmaz. Diğer bir deyişle diğer hakim ile mahkeme başkanının görüşü alınmaz ve bahsedilen işlemler ilgili hakim tarafından ilk inceleme tutanağı nazara alınarak uygulanır. Bunun anlamı hakim uygun olmadığını düşündüğü dilekçe hakkında karar kıldığı işlemleri kendisi yapar. Yapılacak işlemler dilekçenin alındığı tarihten itibaren en geç on beş gün içinde sonuçlandırıp ya dosyanın tekemmülünün sağlanması için davalıya tebligat yapılır ya da davanın veya dilekçenin reddi yönünde usuli karar verilerek davacıya tebliğ edilir.

İlk inceleme yapıldığı sırada tespit edilmeyen tüm aykırılıklar davanın her aşamasında resen yapılır. Örneğin adli yargı yerinin görevli olması veya dava konusu işlemin kesin ve yürütülebilir olmadığı daha sonra anlaşıldığında takip eden saflara geçmeden dava ret kararı verilebilir.

Bir cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Gizlilik ve Çerezler: Bu sitede çerez kullanılmaktadır. Bu web sitesini kullanmaya devam ederek bunların kullanımını kabul edersiniz. Çerezlerin nasıl kontrol edileceği dahil, daha fazla bilgi edinmek için buraya bakın: Çerez Politikası Tamam Gözat