Marka Hakkının Tükenmesi ve Paralel İthal - Büyükyılmaz Gümrük | Ceza | Hukuk&Danışmanlık

Marka Hakkının Tükenmesi ve Paralel İthal

0 90

GİRİŞ

Serbest ticaretin önündeki engellerin kaldırılması, malların serbest dolaşımının sağlanması ve gümrük birliğinin oluşturulması amacıyla bölgesel veya dünya çapında çok taraflı anlaşmalar imzalanmıştır.

Avrupa Birliği’nde de bu konuda malların ve hizmetlerin serbest dolaşımının sağlanması amacıyla bir takım düzenlemeler yapılmıştır. Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma’nın (ATKA) 2. maddesinde, Avrupa Birliği’nin en önemli görevinin Ortak Pazarı kurmak, olduğu açıklanmıştır.

Ortak Pazar, hukuki ve mali engelleri ortadan kaldırarak, rekabeti teşvik eden, politik kararların ürünüdür. Ortak Pazar düşüncesi, politik birleşmelerin normal sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Bu politik birleşmelerin bağımsız devletler arasında ve ekonomik entegrasyon amacıyla gerçekleşmesinin örneği, Avrupa Ekonomik Topluluğu’dur. Buna göre, Avrupa Birliği içinde Ortak Pazar amacının gerçekleşmesi için, gereken bir takım hukuki önlemler alınmaktadır. Ayrıca fikrî mülkiyet hakları bakımından da, tüm bölgede ortak bir hukukun oluşması doğrultusunda çalışmalar yapılmaktadır.

Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma’nın 3. maddesinde, Ortak Pazarın sağlanabilmesi için getirilen yasaklamaların bir listesi verilmiş ve bunların en önemlisi, (a) bendinde açıklanmıştır. Buna göre, üye ülkeler arasındaki gümrük vergileri, ithalat ve ihracat malları üzerindeki miktar kısıtlamaları ve diğer bütün eş etkili tedbirler yasaklanmıştır.

Anılan hükmün (b) bendinde, iç pazardaki malların ve hizmetlerin serbest dolaşımının önündeki engellerin kaldırılması gerektiği hüküm altına alınmıştır. Ayrıca, aynı Anlaşmanın 28 ve 29. maddelerinde malların serbest dolaşımı düzenlenmiştir. 30. maddede ise, malların serbest dolaşımı ilkesini sınırlayan istisnalar belirlenmiştir. Bu istisnalardan biri de fikrî mülkiyet haklarıdır.

Buna göre, fikrî mülkiyet haklarından biri olan marka hakkı sahibine, serbest dolaşım karşısında önemli bir koruma sağlanmıştır. Böylece marka hakkı sahibi, getirilen bu koruma ile oldukça güçlenmiştir. Yaratıcı ve geliştirici çalışmaların bu şekilde korunması, marka hakkı bakımından olumlu bir gelişmedir. Ancak, marka hakkı sahibine tanınan bu tekelci hakkın da bir sınırının olması gerekir. Çünkü, marka hakkı, piyasaya sunulan neredeyse bütün mallar üzerinde bulunmaktadır. Böylesine geniş çevreleri etkileyen bir hakkın sahibine, markalı malın piyasadaki sonraki dolaşımlarına sınırsız müdahale edebilme imkanının verilmesi, marka hakkı sahiplerinin tekel oluşturmalarına sebep olacaktır. İşte, belirlenen bu hassas durumda, marka hakkı sahibine verilen bu yetkiyi yumuşatmak ve dengeyi sağlamak bakımından benimsenen ilke, tükenme ilkesidir.

Bu bağlamda, markalı malların piyasaya sunulmalarından sonra, piyasada dolaşımları sırasında marka hakkı sahibi tarafından yapılacak müdahalelere karşı, markalı malın yeni sahiplerinin korunması, serbest ticaretin dengeli bir şekilde gelişmesi bakımından önemlidir.
Bunun yanı sıra, marka hakkı sahibinin haklarının tükenmesi ile birlikte paralel ithalatın önündeki engeller de kalkacaktır. Bunun sonucunda da serbest ticaretin etkisiyle oluşan ve kimilerine göre faydalı kimilerine göre de çok zararlı olan paralel ithalatın, marka hakkı sahibi tarafından yasaklanması mümkün olamayacaktır.
Avrupa Birliği ile Türkiye arasında gümrük birliğini tesis eden Ortaklık Konseyi Kararı ile belirlenen doğrultuda, Avrupa Birliği ile amaçlanan uyumu sağlamak amacıyla fikrî ve sınaî haklara ilişkin mevzuatımızda yeni düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre, 89/104 sayılı Marka Yönergesi ve 40/94 sayılı Topluluk Markasıyla ilgili Marka Tüzüğü ile uyumlu olarak, 556 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle (MarkKHK) marka konusu düzenlenmiştir.
Burada Marka hakkının tükenmesi ve paralel ithalat konusu, Türk Hukukundaki düzenlemelerin yanı sıra, marka hukukuyla ilgili mevzuatımızın dayanağı olan Avrupa Birliği mevzuatı, Avrupa Toplulukları Mahkemesi’nin konuyla ilgili kararları, marka hakkının kazanılması, tükenme ilkesi, serbest dolaşıma ilişkin kuralların tükenme ilkesine etkisi, konusu ve coğrafi alana göre belirlenen tükenme çeşitleri, Topluluk Hukukunda yaşanan gelişmeler ve Marka Yönergesi ışığında, tükenme ilkesinin gelişimi, Avrupa Toplulukları Mahkemesi’nin ve EFTA Mahkemesi’nin konuyla ilgili önemli kararları, Avrupa Toplulukları Mahkemesi’nin fikrî mülkiyet haklarının korunması konusunda karar verirken belirlediği, hakkın varlığı – kullanımı ve hakkın özü kavramları, marka hakkının tükenmesinin koşulları ve marka hakkının tükenmesinin istisnaları, marka hakkının tükenmesiyle ilgili ulusal ve uluslararası düzenlemeler, uluslararası anlaşmalar bakımından marka hakkının tükenmesi, Dünya Ticaret Örgütü, TRIPS, EFTA ve NAFTA Anlaşmaları, EFTA Anlaşması, Avrupa Ekonomik Alanı ve EFTA Mahkemesi, 556 sayılı MarkKHK ile yapılan düzenlemeye göre, marka hakkının tükenmesinin koşulları, Tükenmenin coğrafi sınırları ve paralel ithalat, paralel ithalatın geri ithalat ve gri ticaretten farkları hakkında kısaca açıklama yapacağız.


Marka Hakkının Kazanılması

Tescil

Marka hakkı ticaret ve hizmet markalarını kapsar. Ticaret markası, bir işletmenin imalatını ve/veya ticaretini yaptığı malları, başka işletmelerin mallarından ayırt etmeye yarayan işarettir.[556 Sayılı Markaların Korunması Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname’nin Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik (MarkKHKyön), (RG. 05/11/1995, S. 22454), m. 8.]. Ayrıca 556 sayılı KHK ile ticaret markalarının yanı sıra, bir işletmenin hizmetlerini diğer işletmelerin hizmetlerinden ayırt etmek için kullanılan hizmet markaları da düzenlenmiştir.

Bir markayı tescil ettiren kimse, marka hakkına sahip olur. Bu marka hakkının sahibine de marka sahibi denir.

Tescilli Markanın Korunması ve Sağladığı Haklar

Markanın tescili ile birlikte marka sahibinin elde edeceği haklar MarkKHK’nin 9. maddesinde gösterilmiştir. Marka sahibinin markasını kullanma konusundaki belirtilen bu mutlak hakkı, markayı taşıyan malların kendisi veya izin verdiği kişiler tarafından piyasaya sunulması ile son bulur (tükenir) (MarkKHK m. 13/I). Marka sahibinin mutlak kullanma hakkına getirilen diğer bir sınırlama ise, Kararnamenin 12. maddesinde açıklanmıştır.

MarkKHK’nin 9. maddenin 1. fıkrasında, marka tescilinden doğan hakların münhasıran marka sahibine ait olduğu belirtilmiş[3] ve marka tescilinden doğan hakların kapsamı belirlenmiştir. Sözü geçen bu hükümde, izni alınmadan markasının kullanılması durumunda, marka sahibine bunu önlemeyi talep etme yetkisinin tanındığı haller gösterilmiştir

MarkKHK’nin 9. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile ikinci fıkrasının (b) bendi ve 61. maddesinin (a) ve (c) bentleri, Anayasa Mahkemesinin 03.01.2008 tarihli ve E.:2005/15 ve K.:2008/2 sayılı Kararı ile iptal edilmiş olup, anılan iptal Kararı 05.01.2009 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bundan sonra, 5833 sayılı “Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile (Kabul Tarihi: 21.01.2009; R.G. 28.01.2009, S. 27124), MarkKHK’nin 9 ve 61. maddeleri düzenlenmiştir.

Tescille birlikte doğan hakların üçüncü kişilere karşı hüküm ifade edebilmesi için tescilin yayımlanması gereklidir (MarkKHK m. 9/III). Markanın tescili Resmi Marka Gazetesi’nde ilân olunur.

Tükenme İlkesi

Serbest Dolaşıma İlişkin Kurallar ve Fikrî Mülkiyet Hakkı

1957 tarihli Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma (ATKA) ile Avrupa Rekabet Hukukunun oluşumundan önce, fikrî mülkiyet hakkı sahipleri, tekel hakkına sahip oldukları herhangi bir malın kendi ulusal topraklarına ithalini engelleyebiliyorlardı. Bu anlamda hak Avrupa Birliği (EC) 1958 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğunu Kuran Anlaşma ile, Avrupa Ekonomik Topluluğu (EEC) adı altında kurulmuştur.

Anılan Anlaşma “Roma Anlaşması” olarak da bilinmektedir ve 1957 yılında imzalanmıştır.

Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma, bir çok defalar değişikliğe uğramıştır. 7 Şubat 1992 tarihinde imzalanan ve 1993 yılında yürürlüğe giren, Maastricht Anlaşması ile Avrupa Ekonomik Topluluğunun adı “Avrupa Birliği”, Avrupa Ekonomik Topluluğunu Kuran Anlaşma da “Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma” (ATKA) olmuştur. Ancak Avrupa Birliği, Toplulukların (Avrupa Topluluğu, Avrupa Kömür-Çelik Topluluğu, Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu) sona ermesine neden olmamıştır. Buna göre, Topluluklar da Avrupa Birliği içinde varlığını sürdürmektedir (TEKİNALP, Gülören / TEKİNALP, Ünal, (ATAMER, Yeşim M. / ODER, Bertil Emrah / ODER, Burak/ OKUTAN, Gül):  Avrupa Birliği Hukuku, 2. Bası, İstanbul 2000. s. 15, 44, 45; ÖZCAN, Mehmet: Avrupa Birliğinde Fikrî ve Sınai Haklar, Ankara 1999, s. 11). Buna ek olarak anılan Anlaşma’nın madde numaraları 1999 tarihli Amsterdam Anlaşması ile değişikliğe uğramıştır.

Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma’da düzenlenmesinden sonra bu hükümlere paralel düzenlemeler “Türkiye ile Avrupa Birliği Arasında Gümrük Birliğini Tesis Eden 1/95 Sayılı Ortaklık Konseyi Kararı”nın 5 ve 6. maddeleriyle yapılmıştır. Ancak, Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki iç pazar, Avrupa Birliği’nin iç pazarı olmakla birlikte bu pazarda malların serbest dolaşımı, Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma’nın hükümlerine ve Avrupa Birliği mevzuatına göre değil, 1/95 Sayılı Ortaklık Konseyi Kararı’nın 2. ve devamındaki maddelerinde yer alan kurallara ve sınırlamalara tabidir. Bu anlamda malların dolaşımındaki serbesti, Türkiye Avrupa Birliği’ne tam üye olana kadar her iki taraf için de yavaş yavaş gerçekleşecektir.

Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma’nın 30. maddesi ise, malların serbest dolaşımını kısıtlayabilecek veya yasaklayabilecek sebepleri başka bir deyişle istisnaları göstermektedir. Bu istisnalar arasında sınaî ve ticarî mülkiyetin korunması da sayılmıştır. Çünkü, fikrî mülkiyet hakları ulusal hukukların ürünüdür ve ulusal hukuklarca korunurlar. Böylece, fikrî mülkiyet haklarına tanınan koruyucu ve inhisarî (tekelci) haklar, malların serbest dolaşımı ilkesini sınırlayabilir, hatta malların serbest dolaşımına engel de olabilirler.

 Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma’nın 30. maddesi ; “28. ve 29. maddelerin hükümleri, genel ahlak, kamu düzeni veya kamu güvenliği; insanların, hayvanların veya bitkilerin sağlığının ve yaşamının korunması; sanat değeri veya tarihi ya da arkeolojik değer taşıyan ulusal varlıkların veya sınaî ya da ticarî mülkiyetin korunması gerekçesiyle malların ithalinin, ihracının veya transit geçişinin yasaklanmasını veya kısıtlanmasını engellemez. Ancak bu yasaklar ve kısıtlar taraflar arasındaki ticarette keyfi bir ayrım aracı veya örtülü bir kısıtlama oluşturamaz”.

Avrupa Toplulukları Mahkemesi HAG II davasında (CNL – Sucal v HAG GF AG, (C-10/89) (ECR) ATKD s. 883, CMLR 559;  30. maddenin sınırlarını şöyle ifade etmiştir:  “… 36. madde (yeni 30), Ortak pazarda malların serbest dolaşımının temel ilkesine istisnalar getirmiştir. Sadece şimdiye kadar bu tür sınırlamalar, hakkın özünü korumak amacıyla yapıldıkları zaman haklı görülmüşlerdir. Sonuç olarak, fikrî mülkiyet hakkı sahipleri kendi ülkelerindeki özel kanunlarla korunurlar. Fikrî hakkın sahibi veya onun izniyle üçüncü bir şahıs tarafından kanuna uygun olarak başka bir ülkede piyasaya sürülmüş olan ürünün, hak sahibinin bulunduğu ülkeye tekrar ithalinin önlenebilmesi için bu ülkedeki kanunlara güvenilemez…” Buna göre, Avrupa Toplulukları Mahkemesi, malların serbest dolaşımının temel ilkesinin -30. madde tarafından- ihlalinin gerekçesini, “mülkiyet hakkının özü olan hakları korumak için” şeklinde açıklamıştır. Ayrıca, paralel ithalattan da bahsetmiş ve bunun önlenebilmesi için yerel kanunlarla sağlanan korumanın yeterli olamayacağını bu sebeple 30. maddede anılan sınırlamaların getirildiğini vurgulamıştır. (Hakkın özü kavramı hakkında ayrıntılı bilgi için Bkz. aşağıda, II. Bölüm/§1/II). CAMPBELL, Denis / COTTER, Susan: İnternational İntellectual Property Law – New Development,  Salzburg 1995, s. 224.

Sözü edilen maddenin dayanağı, yine aynı Anlaşma’nın 295. maddesidir. Avrupa Birliği 295. madde hükmüyle, üye ülkelerdeki mülkiyet düzenine karışmamış, ulusal fikrî hakları tanımıştır.

Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma’nın 30. maddesinin son cümlesinde, istisnaların sınırı da gösterilmiştir. Buna göre, istisnalar üye ülkeler arasındaki ticarette ne keyfi bir ayrımcılığa imkân verirler, ne de gizli bir kısıtlama aracı olarak kullanılabilirler.

Sözü geçen, 30. maddenin getirdiği istisna ile aynı yönde bir düzenleme Türkiye ile Avrupa Birliği Arasında Gümrük Birliğini Tesis Eden 1/95 Sayılı Ortaklık Konseyi Kararı (OKK)’nın 7. maddesi ile yapılmıştır.

Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma’nın yukarıda açıklanan hükümlerinden anlaşıldığı üzere, fikrî mülkiyet haklarının sağladığı koruma, malların serbest dolaşımı ilkesinin önüne geçmiştir. Ayrıca anılan hakların sahipleri lehine bu denli geniş bir koruma sağlaması Ortak Pazarın bölünmesine de sebep olabilir. Bunların yanı sıra fikrî mülkiyet hakkı sahibine tekel hakkı da verir.

Topluluk içinde malların serbest dolaşımı ilkesini sağlamaya yönelik önemli bir araç olan rekabet hukuku kuralları ise tekelleşmeye ve tekel gücünün kötüye kullanılması suretiyle rekabetin sınırlanmasına karşı önlemleri içermektedir. Bu sebeple fikrî mülkiyet haklarının vermiş olduğu münhasır hak ile rekabet hukuku ilkelerinin birbirleriyle çelişmesi de olasıdır.

Fikrî Mülkiyet Hakkının Tükenme İlkesi ile Sınırlanması

Fikrî hukuk niteliği gereği inhisarî ve bölgeseldir. Fikrî mülkiyet hakkı sahibine belli bir süre için, fikrî ürünlerle ilgili olarak belli ekonomik faaliyetler üzerinde inhisarî bir hak sağlar. Fikrî mülkiyet hakkı sahibi kendisine bu hakkı veren devletin sınırları içinde başka herhangi bir kimsenin bu faaliyetlerde bulunmasına engel olabilir .
Malların serbest dolaşımı ilkesi (ATKA m. 28) ile fikrî hakların tekelci niteliği birbirine zıt menfaatlerin çatışmasına sebep olmuştur . Bir yanda malların serbest dolaşımının temel ilkesi bulunurken diğer yanda fikrî hak sahiplerinin sahip olduğu yasal menfaatler bulunmaktadır (ATKA m. 30 ve 235).
Bu menfaatlerin dengelenmesi amacıyla, Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma’nın 30. maddesi ile fikrî hakların, malların serbest dolaşımını engelleyen istisnalar arasında olduğu belirlenmiş ve sözü geçen hükmün son fıkrası ile de belirtilen istisnalara sınırlama getirilmiştir .
Malların serbest dolaşımı ilkesi ile fikrî hakların tekelci niteliğinin birbirine zıt menfaatlerinin çatışması sonucu oluşan problemlerin Avrupa Topluluğunu Kuran Anlaşma’nın 30. maddesinin son fıkrası ile getirilen sınırlamalarla çözümlenmesi beklenemez. Zira, fikrî mülkiyet haklarından doğan inhisarî nitelikteki hakların, açık ve kesin olarak Avrupa Birliği’nde geçerli olan malların serbest dolaşımı ilkesi karşısında korunması üye devletlerarası ticareti önemli ölçüde etkileyecektir .

Bu bağlamda, fikrî mülkiyet hakkı sahibine markası üzerinde geniş yetkiler verilmesi, bir çok malın serbest dolaşımının ortadan kalkmasına neden olacaktır. Ayrıca, bu etkinin doğuracağı sonuçlardan biri, Avrupa Birliği’ne üye devletler arasında paralel ithalatın önlenmesi iken diğer bir sonuç, malların serbest dolaşımının esas olması gereken Ortak Pazarın bölünmesidir (pazarın kompartımanlara ayrılması) . İşte belirlenen bu sebeplerden dolayı fikrî mülkiyet haklarının merkezini oluşturan tükenme ilkesi kabul edilmiştir . Bu anlamda tükenme ilkesi, serbest ticarete imkân tanıyarak; pazarı bölen kompartımanlar arasında geçişi sağlayacaktır .

Tükenme ilkesinin ortaya çıkmasının sebeplerini fikrî mülkiyet hakkı sahipleri ve fikrî ürünün üzerinde somutlaştığı malın yeni malikleri açısından değerlendirecek olursak. Buna göre, fikrî mülkiyet hakkı sahipleri yaratıcı fikirlerinin ve çalışmalarının ürünü olan fikrî ve sınaî ürünler üzerinde sahip oldukları mutlak haklara dayanarak, mümkün olan en yüksek korumaya sahip olmayı ve malların yeniden satışına ve dağıtımına müdahale edebilmeyi isterler . Bu malı hukukî yoldan elde etmiş üçüncü kişiler ise, malın yeni maliki olarak onu arzu ettikleri şekilde kullanmak isteyeceklerdir . Bu durum hak sahibinin fikrî ürünü üzerindeki mutlak hakları ile fikrî ürünün üzerinde somutlaştığı malın yeni maliklerinin mülkiyet haklarının, özellikle de bunları yeniden satmak amacıyla satın almış olan dağıtıcıların menfaatlerinin karşı karşıya gelmesi olarak da ifade edilebilir .
Fikrî hakların korunması, ülkede yeniklikler ve yeni fikirler ortaya çıkarma konusunda yaratıcı fikirleri destekleyici pozitif bir rol üstlenmiştir.

Ancak, fikrî hak sahipleri lehine geniş kapsamlı bir koruma tanınması, serbest ticarete aykırı olduğu gibi, fikrî ürüne yatırım yapmak isteyen yatırımcılar için de caydırıcıdır.

Sonuçta, Avrupa Birliği’nin temel prensiplerinden olan serbest ticaret ile fikrî mülkiyetin korunması; başka bir deyişle, kamu yararı ile kişisel kullanım özgürlüğü arasında denge kurmaya çalışan bir ilke doğmuştur. Bu ilkeye fikrî mülkiyet haklarının tükenmesi (ilk satım) ilkesi denir . Bu anlamda fikrî hakların tükenmesi, fikrî hak sahibinin yetkilerine getirilen bir sınırlama şeklidir .
Buna göre, tükenme ilkesi, fikrî mülkiyet hakkının bağlı olduğu ürünün (malın), hak sahibi veya onun izniyle üçüncü bir kişi tarafından piyasaya sunulması (ilk satışı veya dağıtımı) sonucunda, hak sahibinin o ürün üzerindeki hakkının sona ermesi anlamına gelir. Bundan sonra, hak sahibi bu ürünün pazardaki sonraki kullanımlarına veya dağıtımına müdahale edemez. Örnek olarak üzerinde patent hakkı olan veya marka hakkı olan ürün, bu ilk satış veya dağıtımdan sonra serbestçe hareket edebilecektir.

Marka Hakkının Tükenmesi

Bir işareti seçerek, onu tescil ettirip marka hakkını elde ettikten sonra marka üzerinde korunmaya değer bir hak kazanmış olan kişinin, o markayı ticarette kullanması konusunda mutlak ve tekelci bir hakka sahip olması doğaldır.
Ancak, marka hakkı sahibine tanınan tekelci hakkın da bir sınırının olması gerektiği çok açıktır. Çünkü, marka hakkı neredeyse piyasaya sunulan bütün mallar üzerinde bulunmaktadır. Böylesine yaygın bir hakkın sahibine markalı malın piyasadaki sonraki dolaşımlarına sınırsız müdahale edebilme hakkı verilmesi, marka hakkı sahiplerinin üretim ve pazarlama tekelleri oluşturmalarına sebep olacaktır .
Fikrî mülkiyet hakkı sahibi, markanın üzerine koyulduğu malı kendisi piyasaya sürebilir ya da lisans yoluyla haklarını üçüncü bir şahsa devredebilir. Bu şekilde fikrî hak sahibi haktan ekonomik fayda elde eder. İşte, markalı bir malın bizzat hak sahibi tarafından ya da başkasına lisans vermesi ile kendi rızasıyla elinden çıkması sonucunda, fikrî mülkiyetin sağladığı marka hakkının ne olacağı sorusunun cevabı, marka hakkının tükenmesinin kabul edilmesinde bulunmuştur .
Marka hakkı sahibine, kanun hükmüyle tanınan tekelci mutlak hakka, yine kanun hükmüyle getirilen bir sınırlama, bir istisna olan tükenme ilkesinin anlamı, fikrî hakların konusu olan bir ürünün, hak sahibinin rızası ile ilk kez piyasaya sürülmesinden sonra, fikrî hak sahibinin bu ürünlerin artık yeniden satımına veya mülkiyetini devrederek yeniden dağıtımına müdahale edebilme hakkının sona ermesidir. Bundan sonra hak sahibi, bu ürünü satın alan kişilerin yeniden satışa sunmalarına ve reklam ve dağıtım faaliyetlerinde bulunmalarına marka hakkına dayanarak karşı çıkamaz .

Marka hakkının sahibi sadece ürünün ilk satışını kontrol edebilir. İlk satıştan sonra hak tükeneceği için, hak sahibi tekelci ilk satım hakkına dayanarak sonraki el değiştirmeleri kontrol edemeyecektir .

Ancak, bu noktada açıklanması gereken bir konu vardır. Marka hakkı sahibinin marka üzerindeki kullanma ve koruma hakkı, satış sonrasında da devam edecektir. Bunun anlamı ise; tükenme ilkesinin sadece üretilen ve piyasaya sunulan mallarla ilgili olduğudur. Dolayısıyla markanın satışa sunulan belirli miktarını aşan üretim hakkı hâlâ marka sahibine aittir. Ayrıca, marka hakkının tükendiği hallerde de marka hakkının özü yine marka hakkı sahibinde kalacaktır .
Tükenme ilkesi başlangıçta bir iç hukuk problemi olarak görülürken, daha sonra fikrî ürünlerin üzerine konulduğu malların ihracat ve ithalata konu olması ile birlikte uluslararası boyutta önem kazanmıştır. Bunun sonucunda da tükenme ilkesi, TRIPS, WIPO Telif Hakları Antlaşması gibi bir çok uluslararası antlaşmaya konu olmuştur .

Tükenme hakkı Coğrafi Alana Göre, Ülkeye göre veya Bölgeye göre tükenme gösterebilir. Aynı zamanda lisans sözleşmesi ile de tükenme söz konusu olabilmektedir.

Marka hakkı sahibi ile markalı malı piyasaya sunan üçüncü kişi arasındaki sözleşme ilişkisinin lisans sözleşmesi biçiminde olması halinde, bir markanın kullanım hakkı lisans alana verilir. Markaya bağlı kullanım hakkı, üretim, satım, dağıtım gibi bir çok işlemi bünyesinde barındırır. Başka bir söyleyişle, marka sahibi, markalı malı üretme ve piyasaya sunma hakkını üçüncü bir kişiye devredebilir. Dolayısıyla, lisans alan tarafından lisans sözleşmesine uygun olarak üretilerek piyasaya sunulan markalı mallar üzerindeki haklar da tükenecektir.

SONUÇ

Marka hakkı sahipleri, yaratıcı fikirlerinin, çalışmalarının ve yaptıkları yatırımların ürünü olan marka zerinde sahip oldukları mutlak hakka dayanarak, mümkün olan en iyi korumaya sahip olmayı, malların yeniden satışına ve dağıtımına müdahale edebilmeyi isterler. Bu markalı malı hukukî yoldan elde etmiş üçüncü kişiler ise, malın yeni maliki olarak onu diledikleri şekilde kullanmak isteyeceklerdir. Bu durum, hak sahibinin marka üzerindeki mutlak hakları ile markanın üzerinde somutlaştığı malın yeni maliklerinin menfaatlerinin karşı karşıya gelmesi olarak da ifade edilebilir. İşte bu noktada, Avrupa Birliği’nin temel prensiplerinden olan serbest ticaret ile fikrî mülkiyetin korunması; başka bir deyişle, kamu yararı ile kişisel kullanım özgürlüğü arasında denge kurmaya çalışan bir ilke doğmuştur. Bu ilke, marka hakkının tükenmesi ilkesidir. Bu anlamda marka hakkının tükenmesi, marka hakkı sahibinin yetkilerine getirilen bir sınırlamadır.
Marka hakkı sahibinin bu hakkından ekonomik fayda elde edebilmek için, üçüncü kişilerle lisans sözleşmeleri yapması onun en doğal hakkıdır. Buna göre, lisans alan tarafından lisans sözleşmesine uygun olarak üretilerek piyasaya sunulan markalı mallar üzerindeki haklar da tükenecektir. Ancak, lisans sözleşmesine aykırı davranılması halinde marka sahibinin hakkının tükenmesi söz konusu olmayacaktır. 89/104 sayılı Marka Yönergesi’nin 8. maddesinin ikinci fıkrası ile kaliteyi korumaya yönelik lisans sözleşmesi hükümlerine uyulması şartı getirilmiştir. MarkKHK’da bu yönde bir düzenleme yoktur. Böyle bir durumda 21. madde hükmü uygulanacaktır. Bu anlamda bizim hukukumuzda da Yönerge’deki düzenleme ile uyumlu olarak, lisans alanın ihlal etmesi halinde marka sahibinin harekete geçebileceği beş durum belirlenmelidir. Buna göre, lisans veren, lisans sözleşmesine her tür aykırılık halinde değil, sözleşmenin sadece lisans süresini, lisansın kullanılmasına izin verilen bölgeyi, markanın şeklini, lisansın kapsamına giren mal ve hizmetleri ve bunların kalitesini belirleyen hükümlerine aykırılık hallerinde marka hakkına dayanabilmelidir. Marka Yönergesi’ne göre belirlenen bu türdeki aykırılıkların bulunması halinde marka hakkı da tükenmez.



KAYNAKÇA*

I- Genel Eserler
ARBEK, Ömer: Fikir ve Sanat Eserlerine İlişkin Lisans Sözleşmesi, Ankara 2005.
ARIKAN, A. Saadet: Fikrî – Sınaî Haklar Açısından Paralel İthalat – AB ve Türkiye -, Basılmamış Doktora Tezi, Ankara 2001, (Paralel İthalat).
ARKAN, Sabih: Marka Hukuku, C. I, Ankara 1997, (Marka I).
ARKAN, Sabih: Marka Hukuku, C. II, Ankara 1998, (Marka II).
ARKAN, Sabih: Ticarî İşletme Hukuku, 12. Bası, Ankara 2008, (Ticarî İşletme).
BOYACIOĞLU, Cumhur: Konzern Kavramı, Ankara 2006.
BROWN KEYDER, Virginia (Çev. Ayşe BERKTAY, HACIMİRZAOĞLU): Fikri Mülkiyet Hakları ve Gümrük Birliği – Intellectual Property Rights and Customs Union -, İstanbul 1996.
CAMPBELL, Denis / COTTER, Susan: International Intellectual Property Law – New Development, Salzburg 1995.
CORNISH, William/ LLEWELYN, David: Intellectual Property: Patents, Copyrıght, Trade Marks and Allied Rights, London, Sweet & Maxwell, 2003.
DİRİKKAN, Hanife: Tanınmış Markanın Korunması, Ankara 2003.
DURSUN, Hasan: Marka Hukuku, Ankara 2008.
EROĞLU, Sevilay: Rekabet Hukukunda Bilgisayar Programlarının Korunması, İstanbul 2000.
FINK, Carsten / MASKUS, Keith E., (CHEN, Yongmin/ WONG, Eina V), Intellectual Proparty and Development, New York 2005.
GÖLE, Celal: Ticaret Hukuku Açısından Aldatıcı Reklamlara Karşı Tüketicinin Korunması, Ankara 1983.
GÜÇER, Sülün: Rekabet Hukukunda Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Çerçevesinde Sınai Mülkiyet Hakları, Ankara 2005.
GÜRZUMAR, Osman Berat: Franchise Sözleşmeleri, İstanbul 1995, (Franchise).
HEATH, Christopher: The Protection of Well – Known Marks in Asia, Kluwer Law International, 2000, (Well – Known Marks).
HIEBERT, Timothy H.: Parallel Importation in U.S. Trademark Law, Greenwood Press. Wesport, CT., 1994.
İNAN, Ali Naim: Medenî Hukuk, Ankara 2005.
İŞGÜZAR, Hasan: Tek Satıcılık Sözleşmesi, Ankara 1989.
KARAYALÇIN, Yaşar: Ticarî İşletme Hukuku, Ankara 1968, (Ticarî İşletme).
KAYA, Arslan: Marka Hukuku, İstanbul 2006, (Marka).
KEELING, David T.: Intellectual Property Rights in EU Law: Volume I: Free Movement and Competition Law, OUP 2003.
KIRCA, Çiğdem: Franchise Sözleşmesi, Ankara 1997.
KIRCA, İsmail: Markaların Milletlerarası Tescili (Madrid Sistemi), Ankara 2005.
KOßDORF, Katharina: Die Doktrin vom Erschöpfungsgrundsatz im Markenrecht, Dargestellt Anhand des Falles “Silhouette”, Graz 1999.
MARTINO, Tony: Trade Mark Dilution, Oxford 1996.
MERAN, Necati: Marka Hakkı ve Korunması, Ankara 2004.
OYTAÇ, Kutlu: Markalar Hukuku, Ankara 2002, (Markalar Hukuku).
ÖZCAN, Mehmet: Avrupa Birliğinde Fikri ve Sınai Haklar, Ankara 1999.
ÖZEL, Çağlar: Marka Lisansı Sözleşmesi, Ankara 2002.
ÖZTAN, Bilge: Medenî Hukuk’un Temel Kavramları, Ankara 2007.
PANHOLZER, Patrick: Trade Marks, Parallel Imports and the Free Movement of Goods in the EC, Doktora tezi, Graz Üniveristesi Hukuk Fakültesi, Avusturya 2004.
PHILLIPS, Jeremy: Trade Mark Law, Oxford University Press, 2003.
POROY, Reha / TEKİNALP, Ünal /ÇAMOĞLU, Ersin: Ortaklıklar ve Kooperatif Hukuku, 9. Bası, İstanbul 2003.
ROTHNIE, Warwick A.: Paralel Imports, Londra 1993, (Parallel Imports).
SCHMITT, Marcus: Markenrechtliche Probleme des Umpackens von Waren beim Parallelimport innerhalb der EU (EWR), Wien 2005.
STOTHERS, Christopher: Parallel Trade in Europe – Intellectual Property, Competition and Regulatory Law, Oxford 2007, (Parallel Trade).
SULUK, Cahit: Tasarım Hukuku, Ankara 2003.
TAYLAN, ÇAMLIBEL Esin: Marka Hakkının Kullanımıyla Paralel ithalatın Önlenmesi, Ankara 2001.
TEKİNALP, Gülören / TEKİNALP, Ünal, (ATAMER, Yeşim M. / ODER, Bertil Emrah / ODER, Burak/ OKUTAN, Gül): Avrupa Birliği Hukuku, 2. Bası, İstanbul 2000.
TEKİNALP, Ünal: Fikrî Mülkiyet Hukuku, Dördüncü Bası, İstanbul 2005, (Fikrî Mülkiyet).
TRITTON, Guy: Intellectual Property in Europe, Sweet&Maxwell 2002.
TROGH, Ramses: “The International Exhaustion Of Trade Mark Rights After Silhouette: The And Of Paralel Imports?”, Lund 2002.
ÜLGER, İrfan Kaya: Avrupa Birliği Rehberi, Kocaeli 2008.
YASAMAN, Hamdi: (ALTAY, Sıtkı Anlam/ AYOĞLU, Tolga/ YUSUFOĞLU, Fülürya/ YÜKSEL, Sinan): Marka Hukuku 556 sayılı KHK Şerhi, Cilt I, İstanbul 2004, (Marka Hukuku I).
YASAMAN, Hamdi: (ALTAY, Sıtkı Anlam/ AYOĞLU, Tolga/ YUSUFOĞLU, Fülürya/ YÜKSEL, Sinan): Marka Hukuku 556 sayılı KHK Şerhi, Cilt II, İstanbul 2004, (Marka Hukuku II).

II- Makaleler
ALBERT, Florian / HEATH, Christopher: “Dyed But Not Exhausted – Paralel Imports and Trade Marks in Germany”, IIC 1997, Vol. 28, No. 1, (Dyed), s. 24-33.
ALBERT, Florian / HEATH, Christopher: Markenrecht und Paralleleinfuhr, GRUR 1998, Vol. 8-9, (Markenrecht), s. 642-647.
ARAT, Tuğrul: “Avrupa Birliği ile Türkiye Arasındaki İlişkiler ve Gümrük Birliği’nin Yeri”, AÜHFD 1995, s. 589 vd.
ARI, M. Türker: “Onuncu Yılında Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA), s. 1-8.(http://www.mfa.gov.tr/NR/rdonlyres/03691660-B948-434E-958D-C69C309CCE44/0/7OnuncuYilindaKuzey AmerikaSTANAFTAMT%FCrkerAri.pdf) (Ekim 2008).
ARI, Zekeriyya: Marka Hakkının Tüketilmesi, Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. XI, S. 1-2, s. 279-303, (Zekeriyya).
ARIKAN, A. Saadet: “Fikri-Sınai Haklarda “Hakkın Tüketilmesi Doktrini” Avrupa Birliği ve Türkiye”, İKVD, S. 129, (Tükenme), s. 33-52.
ARIKAN, Ayşe Saadet: “Fikri ve Sınai Hakların Tükenmesi ve Rekabet Hukuku -Uluslararası Ticaret Hukuku Açısından Değerlendirme-”, Uluslararası Hukuk Kurultayı, Ankara 2002, (Rekabet Hukuku), s. 754-781.
ARKAN, Sabih: “556 Sayılı Markaların Korunması Hakkındaki KHK nın 8/III. Maddesi İle İlgili Bir İnceleme”, Batider, 2002, C. XXII. S. 4, (Batider), s.103 vd.,
ARKAN, Sabih: “Marka Hakkının Tüketilmesi”, Prof. Dr. Ali Bozer’e Armağan, Ankara 1998, 197-208, (Tükenme), s. 197-208.
ARKAN, Sabih: 5833 Sayılı Kanun ile 556 Sayılı KHK’da Yapılan Değişiklikler, Batider, Mart 2009, Cilt XXV, Sayı 1,( 5833 sayılı Kanun) s. 5-11.
BEIER, Friedrich-Karl: “Territoriality of Trademark Law and International Trade”, IIC1970, Vol. 1, No. 1; (GRUR Int. 1968, Vol. 1, s. 8-17), (Trademark), s. 48 vd.
BEIER, Friedrich-Karl: “Industrial Property and the Free Movement of Goods in the Internal European Market”, IIC 1990, Vol. 2, (Free Movement), s. 131 – 160.
BEIER, Friedrich-Karl: “The Doctrine of Exhaustion in EEC Trademark Law – Scope and Limits”, IIC 1979 Vol. 01, (Exhaustion), s. 20-51.
CALBOLI, Irene: “Trademark Exhaustion In European Union: Community-Wide Or International? The Saga Continues”, Marquette Intellectual Property Law Review, 2002, Vol. 6, s. 47-86.
CLARK, Birgit: Parallel Imports, repackaging of pharmaceuticals, and the forfeiture defence under Article 242 of the German Civil Code, Journal of Intellectual Property Law and Practice, 2008, C. 3, Sayı 5, s. 281-283.
COTTIER, Thomas: The Prospects for Intellectual Property in GATT, CMLR (Common Market Law Rewiew), 1991, Vol. 28, s. 383-414.
CYR, Maureen M.: “Determining the scope of a Copyright Owner’s Right to Bar Imports: L’anza Research International, Inc. v Quality King Distributors”, Washington Law Review, January 1998, Vol. 73, No.1 s. 81-103.
ÇOLAK, Uğur: “Paris Sözleşmesi’nin 6bis Maddesi Anlamında Tanınmış Markalar, Bu Tanınmışlığın Nasıl Belirleneceği Sorunu ve WİPO Kriterleri”, FMR, S. 2004/2, Cilt:4, s. 23-68.
EASEY, Amanda/MASSEY, Rohan: Parallel İmports: Consent by Conduct, Journal of Intellectual Property Law & Practice, 2008, Vol. 3, No. 10, s. 642-649.
ENCHELMAIER, Stefan: “The in Exhaustible Question- Free Movement Of Goods And İntellectual Property in The European Court Of Justice’s Case Law, 2002-2006” IIC 2007, Vol. 38, No. 4, s. 453-477.
ENEMARK, Ulrika / PEDERSEN, Kjeld M. / SØRENSEN, Jan : The Economic Impact of Pharmaceutical Parallel Trade, University of Southern Denmark, Institute of Public Health – Health Economics, Odense 2006:2.(http://www.fda.gov/ohrms/dockets/dockets/04n0115/04n-0115-ts00015-04-Kanavos5-02.pdf.) (Ekim 2008).
FORRESTER, Ian S.: “Competition law and intellectual property I” Rekabet Bülteni, Sayı: 7, Yıl: 2002.(http://www.escrc.com/www2/bulten 2bb.asp?bulsayID=72&altbas=altbas1&konu=konu1&k=1) (Ekim 2008).
FRANZOSI, Mario: Grey Market – Parallel Importation as a Trademark Violation or an Act of Unfair Competition, IIC 1990, V. 02, s. 194-208.
GALLEGO, Beatriz Conde: “The Principle of Exhaustion of Rights and Its Implications for Competition Law”, IIC 2003 Vol. 05, s. 473-502.
GINTER, Carri: Free Movement of Goods and Paralel Imports in the Internel Market of the EU, European Journal of Law Reform, 2006 Vol. VII, No. 3/4, s. 505-524.
GROSS, Naomi: Trade Mark Exhaustion: the UK Perspective, 2001 EIPR, s. 224-225.
GUSEV, Andrei/FEDOROV, Sergei: The Exhaustion of Trade Mark Rights, EIPR 2009, isue 1, s. 25-30.
GÜRZUMAR, Osman Berat: “Yeni Markalar Kanunu Işığında İsviçre Marka Hukukunda Meydana Gelen Gelişmeler”, Yargıtay Dergisi 1994, S. 4, (Yargıtay Dergisi), s. 503-522.
HEATH, Christopher: Parallel Imports and International Trade, IIC 1997, V. 05, (Parallel Import), s. 623-632.
İNAN, Nurkut: “Tek Satıcılık Sözleşmesi ve Üçüncü Kişiler”, Batider 1993, C. XVII, S. 2, (Tek Satıcı), s. 55 vd.
JEHORAM, Herman Cohen: “International Exhaustion Versus Importation Right: a Murky Area of Intellectual Property Law”, (Exhaustion), http://www.ivir.nl/publications/cohen_jehoram/Cohen2.doc. (Ekim2008); GRUR int 4/1996, s. 280-284.
JEHORAM, Herman Cohen: Prohibition of Parallel Imports Through Intellectual Property Rights, IIC 1999, Vol. 5, (Parallel Imports), s. 495-511.
JOLLER, Gallus: “Zur teritorialen Reichweite des Erschöpfungsgrundsatzes im Markenrecht- Silhouette einer Zwischenbilanz”, GRURİnt 1998, Vol. 10 s. 751-765.
KALİ, Sevgi: “Türk Fikir ve Sanat Eserleri Hukukunda Yayma Hakkının Tüketilmesi ve Sınai Mülkiyet Hukukuyla İlişkisi”, FMR 2001, Cilt. I, S: 4, s. 72 vd.
KANAVOS, Panos/ COSTA-i-FONT, Joan/ MERKUR, Sherry/ GEMMILL, Marin: The Economic Impact of Pharmaceutical Parallel Trade in European Union Member States: A Stakeholder Analysis, London School of Economics, London, January 2004, s. 15-20.
(http://212.3.246.100/Objects/2/Files/LSEstudyparalleltrade2003.pdf) (Ekim 2008).
KARAYALÇIN, Yaşar: “Üst Kuruluşlar Hukuku”, Batider, 1991, C. XVI, S. 1, (Üst Kuruluşlar), s. 7-29.
KAYA, Arslan: “Türk Hukukunda Patentten doğan Haklar”, İHFM, C. LV, S. 4, (Patent), s. 180-200.
KAYHAN, Fahrettin: “Türk marka Hukuku Açısından Paralel İthalat ve Marka Hakkının Tükenmesi”, FMR, C.I, S.1, 2001, s. 51-72.
KENNY, Patrick/Patrick McNUTT: “Competition, Parallel Imports&Trademark Exhaustion: Two Wrongs from a Trademark Right” No: 8 Irish Competition Authority, Dublin (http://www.tca.ie) (Ekim 2008).
KERDEL, Sabine Casparie: “Dilution Disquised : Has The Concept of Trade Mark Dilution Made Its Way into The Lows of Europa ?”, E.I.P.R. 2001, s. 185.
LAMBERT, John: Trade Marks, Case Note: Silhouette International Schmied GmbH & Co v Hartlauer HGmbH, (http://www.ipit-update.com/ oldnipclaw/nipclaw/nipclaw/tm/silhou.htm) (Ekim 2008)
MATTHEWS, Duncan/TELLEZ, Vivianna: “Bilateral Technical Assistance and TRİPs: The United States, Japan and the European Communities in Comparative Perspective”, The Journal of World Intellectual Property, 2006, Vol. 9, No. 6, s. 629.
MASKUS, Keith E. / CHEN, Yongmin: Vertical Price Control and Parallel Imports Theory and Evidence, The World Bank Development Research Group Trade October 2000, s. 6 vd. (http://www-wds.worldbank.org/external/default/WDSContentServer/WDSP/IB/2000/11/30/000094946_00110905341936/Rendered/PDF/multi_page.pdf) (Ekim 2008).
MOK, Robert M.: “Exhaustion of Intellectual Property Rights EC-widde or Worldwide”, Auslegung europäischen Privatrechts und Angeglichenen Rechts, 1. Aufl. 1999, Baden-Baden, s. 89-95.
OCAK, Nazmi: “Markalarda Tescilin Sağladığı Korumanın Kapsamı”, Ali Bozer’e Armağan, Ankara 1998, s. 269-273.
OHLY, Ansgar: “Trade Marks and Parallel Importation – Recent Developments in European Law”, IIC 1999 Vol. 05, s. 512-530.
OKUTAN, Gül: “Exhaustion of Intellectual Property Rights: A Non Tariff Barrier to International Trade?”, Annales de la Faculté de Droit d’İstanbul 1996, C. 30, S. 46, (Exhaustion), s. 110-128.
OYTAÇ, Kutlu: “Tanınmış Markalarda Uluslararası ve Ulusal Kavram Kargaşasına Son”, FMR, C.I, Sayı: 2001/3, (Tanınmış Marka), s. 94-96.
PAGENBERG, Jochen: “The Exhaustion Principle and “Silhouette” Case”, IIC 1999 Vol. 1, s. 19-28.
PINAR, Hamdi: “Marka Hukukunda Hakların Tükenmesi”, Prof. Dr. Kemal Oğuzman’ın Anısına Armağan, İstanbul 2000, (Hakların Tükenmesi), s. 855-915.
PINAR, Hamdi: “Marka Ve Haksız Rekabet Hukuku Alanında Avrupa Toplulukları Mahkemesinin Gümrük Birliğinde Malların Serbest Dolaşımına İlişkin Kararları ve Türk Hukukuna Etkileri” , Uluslararası Hukuk Kurultayı 2002, Ankara, (Gümrük Birliği), s. 666-712.
ROTHNIE, Warwick A.: “Hag II: Putting the Common Origin Doctrine to Sleep”, EIPR, 1991 /1 Vol. 13, (HAG II), s. 24-31.
SANDERS, Anselm K. / MANIATIS Spyros M.: “A Consumer Trade Mark: Protection Based on Origin and Quality”, EIPR 1993, s. 408 vd.
SARIAKÇALI, Turgay: “AB Rekabet Hukuku’nda Lisans Sözleşmeleri”, Rekabet Bülteni, Sayı: 11, Yıl: 2004, s. (http://www.escrc.com/www2/ bulten2bb.asp?bulsayID=128&altbas=altbas1&konu=konu1&k=1) (Ekim 2008).
SOLTYSINSKI, Stanislaw: “International Exhaustion of Intellectual property Rights under the TRIPs, the EC Law and the Europe Agrements”, GRURİnt. 1996, Vol. 04, s. 316-326.
STAMATOUDI, Irini A. / TORREMANS, Paul L.C.: International Exhaustion in the European Union in the Light of “Zino Davidoff”: Contract Versus Trade Mark Law?, IIC 2000 Vol. 02, s. 123-141.
STOTHERS, Christopher: “Parallel Trade and Free Trade Agreements”, Journal of İntellectual Property Law & Practice, 2006 / 1, (Free Trade), s. 578-592.
STOTHERS, Christopher: “Political Exhaustion: European Comission’s Working Paper on Possible Abuses of Trade Mark Rights within the Context of Community Exhaustion”, EIPR 2003, (Political Exhaustion), s. 457-461.
TEKDEMİR, Yaşar: Marka Hakkının Tükenmesi İlkesi ve Paralel İthalat Sorununa İktisadi Bir Yaklaşım, Rekabet Dergisi, S. 13, 2003, s. 3-29.
TEKİNALP, Ünal: “Gümrük Birliğinin Türk Hukuku Üzerinde Etkileri”, İÜHFM, 1995-1996, C. 55, S. 1-2, (Gümrük Birliği), s. 27- 86.
TEKİNALP, Ünal: “Yeni Marka Hukukunda Tescil İlkesi ve Tescilsiz İşaretlerin Hukukî Durumu”, Kenan Tunçomağ’a Armağan, İstanbul 1997, (Tescil İlkesi), s. 467-480.
TEOMAN, Ömer: “Tek Satıcılık Hakkının Üçüncü Kişiler Tarafından İhlâli Durumunda Haksız Rekabete İlişkin Kuralların Uygulama Olanağı”, Ticaret Hukuku ve Yargıtay Kararları Sempozyumu, Ankara 1993, C. X, s. 25 vd.
TOUTOUNGI, Adrian: “EFTA: fortress Europe’s soft underbelly?” European Intellectual Property Review EIPR, Vol. 28 No. 2, February 2006, s. 110-114.
TURNER, Jonathan D.C.: “Plus Royaliste que le roi (Glaxo v. Dowelhurst)”, EIPR 2000/9, s. 434-440.
VERMA, S. K.: “Exhaustion of intellectual property rights and free trade – Article 6 of the TRIPs Agreement”, IIC 1998, No. 5, Vol. 29, s. 534-567.
YASAMAN, Hamdi: “Hizmet Markaları”, Batider, 1975, C. VIII, S. 1, (Hizmet Markası), s. 73, 93.
YASAMAN, Hamdi: “Tanınmış Markalar”, Ord. Prof. Dr. Halil Arslanlı’nın Anısına Armağan, İstanbul 1978, (Tanınmış Markalar), s. 691-708.
YILDIZ, Burçak: “Eser Sahibinin Yayma Hakkının Tükenmesi”, Prof. Dr. Turgut Kalpsüz’e Armağan, Ankara 2003, s. 579-611.
YILDIZ, Burçak: Exhaustion and Parallel İmportation of Copyright Goods under Turkish Law, Journal of Intellectual Property Law & Practice, 2006 Vol.1, No.8, s. 550- 552.
YUSUF, Abdulqawi A. / MONCAYO VON HASE, Anderés: “Intellectual Property Protection and International Trade – Exhaustion of Rights Revisited”, World Competition Law and Economics Review, 1992/93, Vol. 16, s. 115-131.


KISALTMALAR:

FSEK : Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu
GATT : (General Agreement on Tariffs and Trade) Dünya Ticaret Örgütü Kurucu Antlaşması
IIC : International Review of Industrial Property and Copyright Law
IP : Intellectual Property
İHFM : İstanbul Hukuk Fakültesi Mecmuası
İKVD : İktisadi Kalkınma Vakfı Dergisi
KHK : Kanun Hükmünde Kararname
MarkKHK : 556 sayılı Markalar Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname
MarkKHKyön: 556 sayılı Markalar Hakkındaki Kanun Hükmünde
Kararnamenin Uygulama Şeklini Gösterir Yönetmelik
MK : Türk Medeni Kanunu
NAFTA : North American Free Trade Agreement (Kuzey Amerika Serbest
Ticaret Anlaşması)
OJ : Official Journal
OKK : Türkiye ile Avrupa Birliği Arasında Gümrük Birliğini Tesis
Eden 1/95 Sayılı Ortaklık Konseyi Kararı
PatKHK : 551 sayılı Patentlerin Korunmasına Dair Kanun Hükmünde
Kararname
RG. : Resmi Gazete
RPC : Report of Patent Cases
TRIPS : Trade Related Intellectual Property Rights (Ticaretle Bağlantılı
Fikri Mülkiyet Hakları Antlaşması)

Bir cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Gizlilik ve Çerezler: Bu sitede çerez kullanılmaktadır. Bu web sitesini kullanmaya devam ederek bunların kullanımını kabul edersiniz. Çerezlerin nasıl kontrol edileceği dahil, daha fazla bilgi edinmek için buraya bakın: Çerez Politikası Tamam Gözat