Gümrük Vergi Cezalarına İlişkin Hukuki Yollar -

Gümrük Vergi Cezalarına İlişkin Hukuki Yollar

0 18

Yükümlülerin adlarına düzenlenen, gümrük vergi ve ceza kararlarına karşı başvurabilecekleri hukuki yollar 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 242. ve 244. maddelerinde düzenlenmiştir.

Buna göre, beyan sahibi adına düzenlenecek gümrük vergi ve ceza kararlarına karşı başvurabilecek hukuki yollar aşağıda sunulmuştur.

Uzlaşma Başvurusu

Gümrük vergisi uyuşmazlıklarının, yargıya başvurulmadan, gümrük idaresi ile çözülmesidir.

Mahkeme Başvurusu

Bir üst makama itiraz edilmesi ve itirazın reddedilmesi halinde de Mahkemeye başvurulması.

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 244. maddesinde yer verilen uzlaşma müessesine ilişkin usul ve esaslar 27.08.2011 tarihli Resmi Gazete ile yürürlüğe giren Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği ile düzenlenmiştir.

Uzlaşma Başvurusu Kapsamı

Gümrük Uzlaşma Yönetmeliği gereğince, beyan ile gümrük idaresince yapılan tespit sonucunda belirlenen veya gümrük idaresince tespit edilmesinden önce beyan sahibince bildirilen kıymet farklılıklarına ilişkin tebliğ edilen gümrük vergileri alacakları ile kanunda ve ilgili diğer kanunlarda öngörülen cezalar, uzlaşma kapsamındadır. Dolayısıyla sadece gümrük idaresi tarafından tahakkuk ettirilen gümrük vergi alacakları değil, aynı zamanda gümrük idaresi tarafından tespit edilmeden önce mükellef tarafından bildirilen kıymet farklılıklarına istinaden düzenlenen gümrük vergi ve ceza kararları da uzlaşma kapsamında değerlendirilmektedir. Uzlaşmaya konu alacaklar hakkında yükümlü veya ceza muhatabı tarafından, kanun hükümlerine yeterince nüfuz edilememesinden veya kanun hükümlerinin yanlış yorumlamasından kaynaklanan eksiklik ve aykırılıklar olduğu ya da ihtilaf konusu olayda yargı kararları ile idarenin görüş farklılığının olduğu hususları ileri sürülerek uzlaşma talebinde bulunulabilecektir. Diğer taraftan, aynı nitelikteki alacakların birden fazla gümrük idaresi veya bölge müdürlüklerinde yapılan işlemlere ilişkin olması halinde, alacakların toplamı tek bir uzlaşmaya konu edilebilmektedir. Ayrıca, yükümlü tarafından yapılan beyanın ilgili gümrük idaresi tarafından kontrolü sonucu ek tahakkuku yapılarak yükümlüye tebliğ edilen gümrük vergi alacakları ile para cezası kararlarının tümü de uzlaşma kapsamında değerlendirilebilmektedir. Uzlaşmaya konu olabilecek gümrük vergi ve cezalarının 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında düzenlenen suç/kabahatlerle ilişkili olması durumunda, söz konusu gümrük vergi ve cezaları uzlaşma kapsamında yer almamaktadır. Bu sebeple yükümlü tarafından yapılan uzlaşma başvurularının, anılan kanun kapsamında olup olmadığı hususu, uzlaşma komisyonlarının sekretarya hizmetleri birimlerince değerlendirilmektedir.

Uzlaşma Başvuruları 

Uzlaşmaya ilişkin başvurular, Gümrük Uzlaşma Yönetmeliğinin 3 Nolu ekindeki forma uygun olarak, uzlaşmaya yetkili komisyonların sekretarya hizmetlerini yürütmekle görevli birimlere dilekçe ile yapılmaktadır.

Uzlaşma başvurularını, yükümlünün kendisi, temsilcisi veya özel vekâletname verilmesi şartıyla gümrük müşaviri yapabilmektedir.

Uzlaşmaya Katılacaklar 

Uzlaşma komisyonu görüşmelerine yükümlünün bizzat katılması esas alınmaktadır.

Yükümlünün toplantıya katılmaması halinde, temsilcisi veya vekâletnamede özel yetki verilmesi şartıyla, gümrük müşaviri de yükümlü adına görüşmelere katılabilmekte ve tutanakları imzalayabilmektedir.

Ancak, uzlaşma komisyonlarına, yükümlü dâhil, katılacak kişi sayısı en fazla üç olarak belirlenmiştir.

Tutanaklara imza atma yetkisi olan kişi veya kişilerin yanında uzlaşma komisyonu toplantılarına katılan diğer kişi veya kişiler, görüşmede hazır bulunanlar olarak, uzlaşma tutanağına imza atabilmektedirler.

Uzlaşma Komisyonları

Uzlaşmaya konu alacaklara ilişkin uzlaşma talepleri, Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonları ile Merkezi Uzlaşma Komisyonu tarafından değerlendirilmektedir.

Komisyonlar, üyelerinin tamamının katılımıyla toplanmakta ve oy çokluğuyla karar almaktadır.

Uzlaşma talep konusu 500.000-TL’ye kadar olanlar (bu tutar dâhil) için Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğü Uzlaşma Komisyonları yetkiliyken, 500.000-TL’yi aşanlar için ise Merkezi Uzlaşma Komisyonu yetkilidir.

Uzlaşma komisyonlarının yetki alanlarına ilişkin tutarların tespitinde, her bir kalem eşyaya ilişkin gümrük vergileri ile vergi aslına bağlı kesilen cezalar toplamı, aynı nitelikteki alacaklara ilişkin işlemlerin birden fazla olması halinde alacakların tümü dikkate alınmaktadır.

Uzlaşma Görüşmeleri

Uzlaşma talebinde bulunmak isteyen yükümlü veya ceza muhataplarının, gümrük vergisi ve cezaları için tebliğ tarihinden itibaren (15) gün içinde, uzlaşmaya yetkili komisyonların sekretarya hizmetlerini yürütmekle görevli birimine dilekçe ile müracaat etmeleri gerekmektedir.

Uzlaşma talep dilekçeleri, yetkili Uzlaşma Komisyonu Başkanlığı’na hitaben yazılmalıdır.

Uzlaşma toplantısında uzlaşmanın sağlanması halinde, üzerinde uzlaşılan tutarlar, uzlaşma tutanağına kaydedilir ve bu tutanak hem uzlaşma komisyonu başkan ve üyeleri hem de yükümlü ve/veya ceza muhatabı tarafından imzalanır.

Toplantı sonucunda uzlaşılan ve tutanağa bağlanan tutarın yükümlüye tebliğ edildiği tarihten itibaren bir ay içinde ödenmelidir.

Aksi takdirde, uzlaşma gerçekleşmemiş sayılacak ve kamu alacağı genel hükümlere göre tahsil edilebilecektir. Uzlaşma komisyonunca teklif edilen tutarların, yükümlü ve/veya ceza muhatabı tarafından kabul edilmemesi halinde, bu durum, uzlaşmanın vaki olmadığı anlamına gelmektedir.

Böyle bir durumda, uzlaşma komisyonunca teklif edilen tutarlar, uzlaşma tutanağına kaydedilmekte ve bu tutanak taraflarca imzalanmaktadır.

Bu durumda, yükümlü ve/veya ceza muhatabının, kanuni itiraz süresinin sonuna kadar uzlaşma komisyonunca teklif edilen tutarları kabul etme hakları saklıdır.

İdari İtiraz Aşaması

Yükümlüler, adlarına düzenlenen vergi ve ceza kararlarına karşı uzlaşma yoluna başvurmak yerine Gümrük Kanunu 242. maddesi gereğince öncelikle bir üst makama itiraz edebilmektedir.

Öte yandan yükümlülerin, uzlaşma yoluna başvurulmuş olmakla birlikte, gerçekleştirilen uzlaşma toplantısında uzlaşmanın vaki olmaması halinde de Gümrük Kanunu 242. maddesine göre, kendilerine tebliğ edilen vergi ve ceza kararlarına karşı idari itiraz yoluna başvurma hakları bulunmaktadır.

Bu halde, uzlaşma başvurusu sebebiyle duran idari itiraz süresi, uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın ilgilisine tebliğinden itibaren yeniden işlemeye başlayacaktır. Ancak idari itiraz süresinin bitimine üç günden az süre kalmış olması halinde bu süre üç gün daha uzatılacaktır.

İdareye intikal edilen itirazların 30 gün içerisinde karara bağlanarak mükellefe tebliğ edilmesi gerekmektedir. Bu süre tamamlanmakla birlikte idarenin itiraza yanıt vermemesi veya bu süre dahilinde itirazın reddedilmesi durumunda yükümlü, dava yoluna başvurabilecektir.

Dava Aşaması

2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunu uyarınca yürütülen vergi yargılama süreci oldukça karmaşık bir süreç olup; taraflarca kanun yollarının tüketilmesine bağlı olarak 18 ila 36 ay arasında devam edebilmektedir.

Vergi Mahkemesi Aşaması

İtirazın reddi halinde yükümlüler, işlemin yapıldığı yerdeki idari yargı mercilerine başvurma hakkına sahiptirler.

Böyle bir durumda, söz konusu vergi davasının, itirazın reddine ilişkin tebligatın yükümlü ve/veya ceza muhatabına tebliği tarihinden itibaren 30 gün içerisinde açılması gerekmektedir.

Vergi davası açılması halinde, ihtilaf konusu vergi ve ceza kararının o aşamada ödenme zorunluluğu ortadan kalkmakta; ödeme, vergi mahkemesince tesis edilecek karar tarihine kadar ertelenmektedir.

Vergi mahkemesince tesis edilecek kararın aleyhte olması halinde ödemenin yapılması gerekmektedir.

Danıştay Temyiz Aşaması

Vergi mahkemesince tesis edilen karar aleyhine olan taraf, söz konusu karara karşı (tek hakimle verilen kararlar hariç olmak üzere) Danıştay nezdinde temyiz başvurusunda bulunabilecektir.

Temyiz başvurusunun, vergi mahkemesi kararının tebliği tarihinden itibaren (30) gün içerisinde yapılması gerekmektedir.

Temyiz incelemesini gerçekleştirecek Danıştay Dairesi, temyiz incelemesi neticesinde “onama” ya da “bozma” kararlarından birine hükmedecektir.

Danıştay Karar Düzeltme Aşaması

Danıştay tarafından temyiz incelemesine ilişkin olarak verilen karar aleyhine olan taraf, bu karara karşı karar düzeltme başvurusunda bulunabilecektir.

Bu başvurunun, Danıştay Başkanlığı’nın temyiz incelemesine ilişkin olarak tesis ettiği kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren (15) gün içerisinde yapılması gerekmektedir.

İlk derece vergi mahkemesi kararının temyizde onanmasına ilişkin Danıştay kararına karşı başvurulan karar düzeltme talebinin reddiyle dava ilk derece mahkemesinin kararı yönünde kesinleşmiş olacaktır.

Danıştay İkinci Vergi Mahkemesi Aşaması

Danıştay tarafından gerçekleştirilen temyiz incelemesi sonunda, vergi mahkemesince verilen kararın bozulmasına hükmedildiği takdirde, dava dosyası yeniden incelenmek üzere vergi mahkemesine geri gönderilecektir. Bu aşamada, vergi mahkemesince gerçekleştirilecek inceleme neticesinde, mahkeme, “uyma” ya da “ısrar” kararlarından birine hükmedecektir. Eğer vergi mahkemesi, Danıştay Başkanlığınca tesis edilen “bozma” kararına uyarsa, dava konusu ihtilaf uyma kararıyla kesin olarak son bulacaktır.

Danıştay İkinci Temyiz Aşaması

Danıştay Başkanlığınca tesis edilen bozma kararına karşı, vergi mahkemesince “ısrar” yönünde karar alınması halinde ise, söz konusu karar aleyhine olan tarafça yeniden temyiz başvurusunda bulunulabilecek olup; bu defa temyiz incelemesi Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca (“Kurul”) gerçekleştirilecek ve uyuşmazlık nihai olarak karara bağlanacaktır.

İkinci temyiz incelemesi neticesinde Kurulca alınacak karar kesin nitelikte olup; bu karara karşı başvurulabilecek herhangi bir yasal yol bulunmamaktadır.

Eğer, vergi mahkemesince alınan “ısrar” kararı, Kurul tarafından da kabul görürse, ihtilaf bu şekilde son bulacaktır.

Ancak, vergi mahkemesince alınacak “ısrar” kararı, Kurul tarafından uygun görülmez ve bozulursa; vergi mahkemesinin, Kurulca tesis edilen karar yönünde yeni bir karar alması gerekecektir.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu nezdindeki bu aşamanın, 3 ila 6 aylık bir zaman zarfında tamamlanabileceği kanaatindeyiz.

Buna göre yargı süreci (taraflarca tüm kanun yollarının kullanılması halinde), en kısa 18 ay en uzun 36 aylık bir sürede tamamlanabilecektir.

Bir cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Bu sitede size daha iyi bir deneyim sunabilmek adına, bu sayfayı ziyaretinizle ilgili bilgileri toplamak amaçlı çerezler kullanılmaktadır. Çerez kullanımı politikamız için Çerez Politikası Tamam Gözat