Gemiadamı Alacakları - Büyükyılmaz Gümrük | Ceza | Hukuk&Danışmanlık

Gemiadamı Alacakları

69

854 sayılı kanuna göre gemi adamları; kaptan, gemi zabitleri, tayfalar ve gemide çalıştırılan diğer kişilerden oluşur.

KAPTAN, gemi adamları yönetmeliğinde madde 4/34 ,37,40 STCW sözleşmesinde tanımlanan belirli tonilato ve sefer bölgesi ile sınırlı veya sınırlı olmaksızın her türlü gemiyi sevk ve idare eden kimsedir. Görev yetki sorumlulukları itibari ile gemide önemli bir konuma sahip en yetkili idari amirdir.

İşçi:

Gemi ve gemi sayılan araçlarda bir iş sözleşmesine bağlı olarak deniz taşıma işinde çalışan ve Gemiadamları Yönetmeliği’ne göre gerekli yeterliliğe sahip olan Gemiadamları deniz iş hukukunun işçisidir.

Kaptan; gemide çalışan en yetkili kişi olup geminin idaresinden sorumludur.

Zabit; kaptana gemi yönetiminde yardımcı olan kişidir. Görevlerinden bazıları güvenlik nöbeti tutması, yük işlemlerini yönetmesi, geminin makine ve cihazlarını kumanda etmesi, bakım yaptırması, manevra yeri veya vardiya amirliği yapmasıdır. Geminin bölümlerine göre 3 çeşit zabit vardır: Güverte zabitleri, makine zabitleri ve yardımcı zabitanlar.

Tayfa; geminin güverte makine ve kamara bölümlerinde çalışan gemi kaptanı gemi zabiti yardımcı zabitleri ve stajyerler dışında kalan gemiadamlarıdır. Güverte veya makinede, manevralarda, kontrollerde, bakım onarım işlerinde, nöbetlerde, servis hizmetlerinde görevlidirler. Geminin bölümlerine göre 3’e ayrılır: Güverte tayfaları, makine tayfaları, kamara tayfaları.

Diğer gemiadamları; aşçı, garson ve kamarotlar, müzisyen, temizlikçi gibi gemide çalışan diğer gemiadamlarıdır.

İşveren:

Deniz İş Kanunu’na göre deniz iş ilişkisinde işveren gemi sahibi veya kendisinin olmayan bir gemiyi kendi adına ve hesabına işleten kimsedir.

İşyeri:

1475 sayılı İş Kanununda işyeri “işin yapıldığı yer “ olarak tanımlanmıştır. Açıkça düzenlenmemesine rağmen Deniz İş Kanunu’nun yer itibariyle uygulama alanı gemilerdir. Deniz İş Kanunu kapsamında; denizlerde göllerde ve akarsularda çalışabilen, Türk bayrağı taşıyan, yüz ve daha yukarı grostonilato olan gemiler işyeri olarak kabul edilmektedir.

Geminin bağlama limanı gemiye ait seferlerin yönetildiği yerdir. Geminin bağlama limanının olması zorunludur. Deniz iş sözleşmesinde açıkça düzenleme yoksa gemiadamı ile işvereni arasındaki uyuşmazlıkların çözümü için dava bağlama limanında iş davalarına bakmaya yetkili mahkemede açılır.

Hizmet akdinin herhangi bir Türk limanında feshi halinde sözleşmede başka hüküm yoksa gemiadamının işveren veya işveren vekili tarafından bağlama limanına iadesi zorunludur.

İş Güvencesi:

İş güvencesi; iş sözleşmelerinin geçersiz feshine karşı işçilerin kanunen korunması maksadıyla ilk kez 15.03.2003 tarihinde yürürlüğe girmiş 4773 sayılı kanunla kabul edilmiş ve sonrasında da mevcut 4857 sayılı İş Kanunu kapsamına alınmıştır.

İş Güvencesi hükümleri 4857 sayılı İş Kanunu’nun 18. Ve devamındaki maddelerde düzenlenmiştir. Genel itibari ile işçinin iş sözleşmesinin işveren tarafından geçerli bir neden olmaksızın feshedilmesi sonucu işçiye işe geri dönme hakkı ve işverenin bu duruma direnmesi halinde işçinin 4-8 aylık ücreti tutarında tazminat alma hakkını kapsar.

Deniz İş Kanunu kapsamında kalan kişilerin iş güvencesi hükümlerinden yararlanma imkanı yoktur. Ancak bu kuralın istisnası olarak; Deniz İş Kanunu kapsamına giren işçi aynı zamanda sendika işyeri temsilcisi ise Sendikalar Kanunu md. 30 uyarınca, diğer işçiler de toplu iş sözleşmesinde İş Kanunu iş güvencesi hükümlerine açıkça yer verilmişse iş güvencesi hükümlerinden yararlanabileceklerdir.

854 sayılı Deniz İş Kanunu uyarınca, deniz iş hukuku işverenler(gemi sahipleri veya işletenleri) ile onlara bağımlı olarak çalışanlar, yani gemiadamları arasında deniz taşıma işi nedeniyle kurulan ilişkilere uygulanan kuralları kapsamaktadır.

Deniz İş Kanunu  denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde bir hizmet akti ile çalışan gemiadamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanır. Aynı işverene ait gemilerin grostonilatoları toplamı yüz veya daha fazla olduğu veyahut işverenin çalıştırdığı gemiadamı sayısı 5 veya daha fazla bulunduğu takdirde de  uygulanma alanı bulacaktır.

Bu kanunun uygulanmasında; sandal, mavna, şat, salapurya gibi olanlar da (gemi) sayılır. Bakanlar Kurulu, ekonomik ve sosyal gerekler bakımından bu kanun hükümlerini  kanunun uygulanacağı gemi/gemiadamlarının kapsamı dışında kalan gemilerle gemiadamlarına ve bunların işverenlerine kısmen veya tamamen teşmile yetkilidir.

Yukardaki yazılı gemilerin bu kanun kapsamına alınmaları sebebiyle yapılabilecek itirazlar Çalışma Bakanlığı tarafından incelenerek karara bağlanır. Bu itirazlar kanunun uygulanmasını durduramaz.

Bu kanunun uygulanmasında,

  • Gemi sahibine veya kendisinin olmayan bir gemiyi kendi adına ve hesabına işleten kimseye “işveren” denir.
  • Bir hizmet aktine dayanarak gemide çalışan kaptan, zabit ve tayfalarla diğer kimselere “gemiadamı”
  • Gemiyi sevk ve idare eden kimseye veya zorunlu sebeplerle görevi başında bulunmaması halinde ona vekalet eden kimseye “kaptan” denir.
  • Kaptan veya işveren adına ve hesabına harekete yetkili olan kimseye “işveren vekili” denir. İşveren vekilinin bu sıfatla gemiadamlarına karşı muamele ve taahhütlerinden doğrudan doğruya işveren sorumludur.

Gemi adamlarına işe giriş gününden başlayarak işten çıkış gününe kadar rütbeleri, sayıları ve geminin büyüklüğüne uygun olarak ve yalnız kendileriyle eşyalarına ait olmak üzere gemi içinde ikamet yerleri bedelsiz olarak sağlanır. Herhangi bir zorunlu sebep yüzünden gemi adamlarının gemide ikametine imkan olmazsa işveren veya işveren vekili tarafından başka bir ikamet imkanı sağlanır.

Genel bakımdan iş süresi, günde sekiz ve haftada kırksekiz saattir. Bu süre haftanın iş günlerine eşit olarak bölünmek suretiyle uygulanır. İş süresi, gemi adamının işbaşında çalıştığı veya vardiya tuttuğu süredir. İşveren veya işveren vekili, gemi adamının vardiyalarını yemek ve dinlenme zamanlarını bir çizelge ile belirtmek ve bu çizelgeyi gemi adamlarının görebilecekleri bir yere asmak zorundadır.

Ücret:

Deniz İş Kanunu md. 29’a göre ücret “gemi adamına işi karşılığında işveren veya işveren vekili tarafından nakden ödenen meblağdır. Yazılı yapılması gereken iş sözleşmesinde ücretin miktarı ile ödeme yeri ve zamanı gemi adamına yapılacak ödemeler için banka hesap numarası belirtilmiş olmalıdır. Bu bir geçerlilik şartı değildir, ispat aracıdır. Sözleşmede ücret tutarının açıkça belirtilmemiş olması iş sözleşmesinin bulunmadığı anlamına gelmez.

Gemi adamının ücreti asgari ücretten az olamaz. Türk Lirası üzerinden ödeme yapılması esastır ancak yabancı para üzerinden de belirlenebilir.

Her gemide noterlikçe tasdikli bir ücret ödeme defteri tutulur. Şu kadar ki, liman seferi yapan gemilerde bu defter işveren bürosunda da tutulabilir.

Hizmet akitleri gereğince gemiadamlarına yapılacak her çeşit ödemelerin bu deftere kaydedilmesi ve kayıtların imza veya makbuzla belgelenmesi zorunludur. İstek halinde, bu kayıtların tasdikli bir örneği gemiadamına verilir. Bu muameleler her türlü resimden muaftır. Belgeye dayanmaksızın yapılan ödeme iddiaları muteber değildir.

Hizmet akdinin sona ermesi veya bozulması halinde işveren veya işveren vekili gemiadamının ücretini derhal ve tam olarak ödemek zorundadır. Haklı bir sebep olmaksızın işini yapmayan gemiadamı, keyfiyet gemi jurnalina kaydedilmek ve jurnalı yoksa bir tutanakla belgelenmek şartıyla bu müddete ait ücretten mahrum edilir. Bu yüzden uğradığı zararın telafisi için işverenin tazminat istemek hakkı saklıdır.

Gemi adamının ücretinin ayda 240 lirası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik olunamaz. Ancak gemi adamının bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hakim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dahil değildir. Bu kayıtlamalar, nafaka borcu alacaklılarının haklarını kaldırmaz.

Denizcilik Çalışma Sözleşmesi / MCL-2006 (Maritime Labour Convention)

Uluslararası deniz taşımacılığına ilişkin düzenlemeleri birleştiren en kapsamlı son güncel sözleşme Denizcilik Çalışma Sözleşmesi / MCL-2006 (Maritime Labour Convention) ‘dir.

MLC-2006, gemi adamlarının çalışma ve sosyal haklarına, yaşam şartlarına, denizcilik sektöründeki sorunlara dair düzenlemeler içerir.
Bu sözleşme aksine bir hüküm yoksa tüm gemi adamlarına uygulanacaktır. Sözleşmeye göre gemi adamı; bu sözleşmeye tabi olan, sözleşmenin uygulama alanına giren bir gemide herhangi bir işte çalışan veya bir iş için görevlendirilmiş ya da iş yapan kişi şeklinde tanımlanmıştır. Gemi adamının mutlaka geminin işletilmesi veya teknik sevk ve idaresinde yer alması şartı aranmamaktadır
Bu sözleşme aksine açık bir hüküm yoksa balıkçılıkla veya benzeri bir işle uğraşan ve yelkenli gibi geleneksel şekilde inşa edilen gemiler hariç, kamu veya özel sektör oluşumlarında normalde ticari faaliyetlerde bulunan bütün gemilere uygulanır. Savaş gemilerine ise uygulanmaz.
Toplam 16 maddeden oluşur.

Sözleşme Denizcilik işlerinde temel haklar bildirgesi niteliğindedir.
5 ana başlıktan oluşmaktadır.
1- Gemi Adamları İçin Aranan Asgari Çalışma Şartları
2- Çalışma Koşulları
3- Konaklama, Sosyal İmkanlar
4- Sağlığın Korunması, Tıbbi Bakım, Sosyal Yardım ve Sosyal Güvenlik Hakkı
5- Sözleşmenin Şartlarının Sağlanması ve Uygulanması


Fesih:

Deniz İş Kanunu dışında Türk Ticaret Kanununun 1005-1014. Maddeleri arasında kaptanın hizmet sözleşmesinin sona ermesi hükümleri yer almaktadır. TTK’da yer alan bu hükümler ticaret gemilerinde çalışan kaptanlar için uygulama alanı bulmaktadır. İlgili bu hükümler Deniz İş Kanunundaki hükümlere nazaran kaptanın daha lehine ise uygulanabilecektir.

İş sözleşmesinin taraflarından her biri haklı sebeplerle sözleşmeyi derhal feshedebilir. Sözleşmeyi fesheden taraftan dürüstlük kurallarına göre iş ilişkisini sürdürmesi beklenemeyen bütün durum ve koşullar haklı neden sayılır.

İş sözleşmesini haklı nedenle fesheden taraf karşı taraftan ihbar tazminatı isteyemez.

İş sözleşmesinin haklı nedene dayanmadan feshedilmesi halinde fesheden taraf kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, kötüniyet tazminatı, sendikal tazminat, sözleşmede yer almışsa cezai şart gibi alacakları ödemek zorunda kalacaktır.

Deniz İş Kanunu’nda haklı fesih nedenleri işveren, işçi ve iki taraf için de geçerli olan haklı sebepleri saymıştır.

Süresi belirli olan veya olmayan yahut da sefer üzerine yapılan hizmet akti:

I – İşveren veya işveren vekili tarafından:

a) Gemi adamının herhangi bir limanda geminin hareketinden önce gemiye dönerek hizmete girmemesi veya gemiye hiç dönmemesi,

b) Gemi adamının gemide hizmet görmesinin tutukluluk, hapis veya gemide çalışmaktan men olunması gibi sebeplerle imkansız bir hal alması,

c) Gemi adamının işveren veya işveren vekiline karşı, kanuna, hizmet akitlerine sair iş ve çalışma şartlarına aykırı hareket etmesi,

ç) Gemi adamının işveren veya işveren vekiline karşı denizcilik kural ve teamüllerine veya ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi,

II – Gemi adamı tarafından:

a) Ücretin kanun hükümleri veya hizmet akti gereğince ödenmemesi,

b) İşveren veya işveren vekilinin gemi adamına karşı, kanuna, hizmet akitlerine veya sair iş şartlarına aykırı hareket etmesi,

c) İşveren veya işveren vekilinin gemi adamına karşı denizcilik kural ve teamüllerine veya ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi,

III – İşveren, işveren vekili veya gemi adamı tarafından:

a) Geminin herhangi bir sebeple 30 günden fazla bir süre seferden kaldırılması,

b) Gemi adamının herhangi bir sebeple sürekli olarak gemide çalışmasına engel bir hastalığa veya sakatlığa uğraması,

hallerinde feshedilebilir.

Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde kullanılabilen bir haktır. Gemi adamı ile yapılan belirsiz süreli iş sözleşmesi haklı bir neden yoksa gemi adamının işe alınmasından itibaren 6 aya kadar işveren tarafından feshedilemez. Belirsiz süreli iş sözleşmelerinde taraflardan biri haklı neden olmadan sözleşmeyi feshetmek isterse durumu diğer tarafa bildirmesi ve kanunda öngörülen öneli vermesi gerekir.Deniz İş Hukukunda bildirimli fesihlerde iş sözleşmesi önelin bittiği tarihte son bulacaktır.

Gemiadamının kıdemi/hizmet yılı 6 ay sürmüşse 2 hafta, 6 aydan 1 buçuk yıla kadarsa 4 hafta, 1 buçuk yıldan 3 yıla kadarsa 6 hafta, 3 yıldan fazla ise 8 hafta önel verilmesi gerekir. Ancak bu süreler kanundaki asgari sürelerdir, taraflar deniz iş sözleşmesi ile ya da sendikanın taraf olduğu toplu iş sözleşmeleri ile bu süreleri artırabilirler.

Sözleşmenin Fesih Dışında Sona Ermesi

  • İkale; tarafların ortak iradesiyle aralarında yapacakları anlaşma ile iş ilişkilerini sona erdirmeleridir.
  • Belirli Süre veya Feshin Sona Ermesi; kural olarak belirli süreli iş sözleşmesi sözleşmede kararlaştırılan sürenin bitmesi ile sona erer. Sözleşme bitim süresi gemi seyir halindeyken oluşursa geminin ilk limana varması ve güvenlik altına alınmasıyla kendiliğinden sona erecektir.
  • Yeni bir sefer için sözleşme yapılmamış ise seferin sona ermesi ile kendiliğinden sefer için yapılan sözleşme sona erer. Herhangi bir ihtara gerek yoktur. Geminin bağlama limanına varması ve yükünü boşaltma işlemleri bitene kadar belirli sefer için yapılan sözleşme bu sürece kadar devam edecektir.

Kıdem Tazminatı

Kıdem tazminatı kanunda belirtilen asgari bir yıllık çalışma süresini dolduran işçiye veya ölümü halinde mirasçılarına işveren tarafından ödenen paradır. Deniz İş Kanununda öngörülen şartlara sahip olan gemiadamı şu hallerde kıdeme hak kazanır.

-Deniz İş kanunu kapsamına giren bir gemide iş sözleşmesi ile çalışıyor olmak: Deniz İş Kanunu denizlerde, göl ve akarsularda Türk bayrağını taşıyan ve 100 ve daha üstü grostonilatoluk gemilerde bir iş sözleşmesi ile çalışan gemi adamları ve işverenleri hakkında uygulanır.

-Asgari kıdem şartı: İş sözleşmesi sona erdiği tarihte gemiadamınn en az 1 yıllık kıdeme sahip olması gerkir.Sözleşmenin belirli ya da belirsiz süreli olmasının bir önemi yoktur.

-Sözleşmenin Deniz İş Kanunu md 20’de yazan hallerden bir ile sona ermiş olması:

Bu haller; fesih, ölüm ve infisah halleridir.

*İş sözleşmesinin gemi adamınca derhal,haklı nedenlerle feshetmesi durumunda işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz. Haklı nedenle fesih dışında işverenin yaptığı haksız, usulsüz fesih, sendikal sebeplerle gemiadamının iş sözleşmesini fesih hallerinde gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanacaktır.

*Gemi adamı tarafından: a) Ücretin kanun hükümleri veya hizmet akti gereğince ödenmemesi, b) İşveren veya işveren vekilinin gemi adamına karşı, kanuna, hizmet akitlerine veya sair iş şartlarına aykırı hareket etmesi, c) İşveren veya işveren vekilinin gemi adamına karşı denizcilik kural ve teamüllerine veya ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi durumlarında iş sözleşmesi haklı nedenlerle feshedilirse kıdem tazminatı hakkı doğar.

*İşveren, işveren vekili veya gemi adamı tarafından: a) Geminin herhangi bir sebeple 30 günden fazla bir süre seferden kaldırılması, b) Gemi adamının herhangi bir sebeple sürekli olarak gemide çalışmasına engel bir hastalığa veya sakatlığa uğraması durumlarında hem işveren hem de gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır.

*İş sözleşmesinin muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla feshedilmesi durumunda kıdem tazminatı hakkı doğar.

*Sözleşmenin gemi adamı tarafından bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı, yahut toptan ödeme almak amacıyla feshedilmesi halinde kıdem tazminatı hakkı doğar.

*Gemi adamının ölümü ile sözleşmenin sona ermesi halinde kıdem tazminatı gemi adamının yasal mirasçılarına ödenir.

* Geminin kayba uğraması, terk edilmesi veya harp ganimeti ilan edilmesi veyahut Türk Bayrağından ayrılması hallerinde kendiliğinden sözleşmesi bozulan(infisah) gemi adamı kıdem tazminatı hakkına sahip olur.

Kıdem Tazminatının Hesaplanması

Gemi adamının işe fiilen başladığı tarihten itibaren iş sözleşmesinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence gemi adamına 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Gemi adamının hak ettiği kıdem tazminatının ödenmemesi halinde işveren veya vekili hakkında idari para cezası verilir.

İhbar Tazminatı:

Taraflardan biri belirsiz süreli iş sözleşmesini haklı neden olmaksızın ve de bildirim sürelerine uymadan, bildirim öneli vermeden feshederse karşı tarafa bu önellere uygun ücret tutarında ihbar tazminatı ödemek zorundadır. Ek olarak haklı nedenle fesihlerde de işçi ya da işveren hak düşürücü sürelere uymadan sözleşmeyi feshetmişse de karşı tarafa ihbar tazminatı ödemek durumundadır. Bu tazminat 10 yıllık zaman aşımına tabidir.

Kötüniyet Tazminatı:

İşverenin fesih hakkını kötüye kullanması durumunda istenebilir tazminattır.

Gemi adamının sendikaya üye olması, şikayete başvurması gibi sebeplerle işinden çıkarılması hallerinde ve genel olarak hizmet aktini bozma hakkının kötüye kullanıldığını gösteren diğer durumlarda yazılı önellere ait ücretlerin üç katı tutarı tazminat olarak ödenir. Tarafların ayrıca tazminat isteme hakkı saklıdır.

Gemiadamları alacaklarının kaynağı 854 sayılı Deniz İş Kanunu ve mevzuatıdır.

Gemiadamları’nın tamamı 854 Sayılı Deniz İş Kanunu’na tabi olmadığından her Gemiadamı için aynı alacaklar söz konusu olmamaktadır.

1967 tarihli 854 sayılı Deniz İş Kanunu;

Madde 1 –

Bu kanun denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde bir hizmet akti ile çalışan gemiadamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanır.

Aynı işverene ait gemilerin grostonilatoları toplamı yüz veya daha fazla olduğu veyahut işverenin çalıştırdığı gemiadamı sayısı 5 veya daha fazla bulunduğu takdirde birinci bent hükmü uygulanır. Bu kanunun uygulanmasında; sandal, mavna, şat, salapurya gibi olanlar da (gemi) sayılır. Cumhurbaşkanı, ekonomik ve sosyal gerekler bakımından bu kanun hükümlerini yukardaki bentlerin kapsamı dışında kalan gemilerle gemiadamlarına ve bunların işverenlerine kısmen veya tamamen teşmile yetkilidir.

(2)Yukardaki bentlerde yazılı gemilerin bu kanun kapsamına alınmaları sebebiyle yapılabilecek itirazlar Çalışma Bakanlığı tarafından incelenerek karara bağlanır. Bu itirazlar kanunun uygulanmasını durduramaz.

şeklinde düzenlenmiştir.

Türk Bayraklı Gemilerde Çalışan Gemiadamlarının Alacakları;

Türk bayrağı taşıyan gemilerde kanundaki şartları taşıyan gemiadamlarının alacakları şu şekildedir:

  • Maaş alacağı,
  • Fazla mesai alacağı (854 Sayılı Deniz İş Kanunu madde 28),
  • Yıllık izin alacakları (854 Sayılı Deniz İş Kanunu madde 40) ,
  • Hafta tatili alacakları (854 Sayılı Deniz İş Kanunu madde 41),
  • Genel tatil -resmi ve dini bayramlarda çalışma –alacağı (854 Sayılı Deniz İş Kanunu madde 43)
  • Kıdem Tazminatı (854 Sayılı Deniz İş Kanunu madde 20),
  • İhbar tazminatı (854 Sayılı Deniz İş Kanunu madde 16)

Özellikle dikkat edilmesi gereken husus yabancı bayraklı gemilerde görev yapan Gemiadamlarının durumudur.

854 sayılı Deniz İş Kanunu

Yabancı gemiadamları:

Madde 4 –

Bu kanun hükümleri, mütekabiliyet esaslarına göre Türk gemiadamlarına aynı mahiyette haklar tanıyan devletlerin uyruğunda olup bu kanun kapsamına giren gemilerde çalışan gemiadamlarına bu uygulanır.

şeklindedir.

Bununla birlikte Yabancı bayraklı gemide çalışan personellerin hukuki alacakları 6098 Sayılı Borçlar Kanunu hükümlerine göre talep edilebilmektedir.

Yabancı Bayraklı Gemilerde Çalışan Gemiadamlarının Alacakları;

Yabancı bayraklı gemide çalışan Gemiadamlarının alacakları Borçlar Kanununa göre talep edileceğinden Asliye Hukuk Mahkemelerinde dava açmaları gerekmektedir.

Bu konuda;

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi 2016/14286 Esas, 2017/889 Karar, 7.2.2017 Tarihli ilamında yabancı bayraklı gemide çalışan gemi personellerinin Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açması gerektiğini hüküm altına almıştır.

Kanundan veya sözleşmeden doğan alacak veya tazminatlardan birini/birkaçını alamayan Gemiadamı Türk bayraklı gemide çalıştığından 854 Sayılı Deniz İş Kanunu madde 46’da düzenlendiği üzere ‘’ Bu kanun kapsamına giren Gemiadamlarıyla bunların işveren veya işveren vekilleri arasında bu kanundan veya hizmet akdinden doğan davalar hakkında, 5521 sayılı kanun hükümleri uygulanır.’’ gereğince 5521 Sayılı İş Mahkemeleri Kanununa tabi olduğundan dava İş Mahkemelerinde davasını açabilir.

Yetkili Mahkeme

Türk Bayraklı gemilerde çalışan gemi personeli için

  • Şirket merkezinin bulunduğu yerdeki İş Mahkemesinde,
  • Sözleşmede belirtilen İş Mahkemesinde,
  • Sözleşmede yetkili mahkeme kararlaştırılmamışsa bağlanma limanının bulunduğu yerdeki yetkili İş Mahkemelerinde

dava açılabilir.

Yabancı bayraklı gemilerde çalışan Gemiadamları ise davasını davalı şirketin merkezinde yetkili Asliye Hukuk Mahkemesinde açabilir.

Başlıca gerekli belgeler:

*Deniz iş sözleşmesi,

*Banka hesap hareketleri,

*Gemi jurnal kayıtları,

*Hizmet belgesi

Bunların dışındaki tüm yasal deliller davada ispat için kullanılabilir. İspat yükü bakımından genel hükümler uygulanmaktadır.

Özel tekne ve yat çalışanları çalıştıkları tekne yahut yat Deniz İş Kanunu kapsamında “gemi” vasfına haiz olmadığından ve deniz taşıma işi ile değil daha çok iş yemekleri, seyahatleri ve turistik maksatla kullanıldığından 4857 sayılı kanun kapsamında sayılırlar.
Yargıtay 9. HD 28.4.2009 gün 2009-11460 E., 2009-12104 K. sayılı kararında belirtildiği gibi

“İşverenin, 4857 sayılı İş Kanununun 4. Maddesinin 1. Fıkrası anlamında deniz taşıma işi yapmadığı, turistik maksatla kullanılan yat olduğu ve yabancı bayrak taşıdığı anlaşıldığından mahkemenin de kabulünde olduğu üzere davacı 854 sayılı Deniz İş Yasası kapsamında değerlendirilemez. Buna göre davacının iş sözleşmesi ilişkisi ile 485 sayılı iş yasası kapsamında kaldığı kabul edilerek İş Mahkemesi sıfatıyla dava hakkında bir karar vermek gerekir.”

Çalıştıkları tekne yahut yatın yabancı bayraklı olmasının işçi işveren ilişkisi esas ve önemli olduğundan yetki konusunda T.C. sınırları dahilinde dava açmalarında bir sakınca yoktur. Yetkili olan işverenin ikametgahı mahkemesi yahut çalıştıkları şirketin merkezinin olduğu yer mahkemeleridir.

Sözleşme İle İlgili Soru ve Cevaplar

Deniz İş Kanununa göre deneme süresi ne kadardır?

Süresi belirli olmayan hizmet akitlerinde deneme süresi en çok bir aydır.

Deniz İş Kanununa göre belirli bir sefer için yapılmış hizmet akti ne zaman sona erer?

Geminin vardığı limanda yükünü boşaltmasıyla sona erer.

Deniz İş Kanununda fesih hakkını kullanma öneli ne kadardır?

Deniz İş Kanunun 14 üncü maddesinde işveren, işveren vekili veya gemiadamına tanınan akdi feshetmek yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu öbür tarafın öğrendiği günden başlayarak (6) işgünü geçtikten ve herhalde fiilin vukuundan itibaren bir sene sonra kullanılamaz.

Deniz İş Kanunu uyarınca, işveren işe aldığı her gemi adamına en geç kaç gün içinde çalışma ve kimlik karnesi vermek zorundadır?

Çalışma ve kimlik karnesinin verilme süresi 15 gündür.

Seyir halindeki gemilerde çalışan gemi adamının hizmet akdi ne zaman sona erer?

Hizmet akdi gemi seyir halindeyken sona ererse akit, geminin ilk limana varmasına ve güvenlik altına alınmasına kadar devam eder.

Süresi belirsiz hizmet akitleri, 854 sayılı kanunun 14. maddesi dışında, gemi adamının işe alınmasından itibaren kaç ay geçmedikçe bozulamaz?

Süre 6 aydır.

İşi 2 yıl sürmüş olan gemi adamının hizmet akdi, bildirimin karşı tarafa yapılmasından başlayarak kaç hafta sonra bozulmuş sayılır?

6 hafta.

İşi 3 yıldan uzun sürmüş gemi adamının hizmet akdi, bildirimin karşı tarafa yapılmasından başlayarak kaç hafta sonra bozulmuş sayılır?

8 hafta.

Ücret-Tazminat ve Diğer Alacaklar İle İlgili Soru ve Cevaplar

İşveren veya işveren vekilinin tazminat karşılığı olarak gemi adamının ücretinden geçici olarak alıkoyacağı tutar kaç günlük ücretten fazla olamaz?

On günlük ücretten fazla olamaz.

Deniz İş Kanununa göre kıdem tazminatının hesaplanması ne üzerinden yapılır?

Deniz İş Kanununa göre kıdem tazminatının hesaplanması son ücret üzerinden yapılmaktadır.

Gemi adamının hizmet akdi işverence kötü niyetli olarak feshedildiği tespit edilirse ödeyeceği tazminat tutarı kaç kat olarak belirlenir?

Üç kat olarak belirlenir.

Deniz İş Kanununa göre on bir ay 15 gün hizmeti olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır mı?

Deniz İş Kanununa göre on bir ay 15 gün hizmeti olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanamaz. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanununun 20’nci maddesinde hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl ibaresi yer aldığından kıdem tazminatı almak için hizmet süresi en az 1 yıl olmalıdır.

Hafta tatilinde çalışmayan gemi adamına ücret ödenir mi?

Hafta tatilinde çalışmayan gemi adamına bir iş karşılığı olmaksızın o günün ücreti bir gündelik tutarında ödenir.

Hafta tatilinde çalışan gemi adamı ücretini ne kadar fazla alır?

Hafta tatilinde çalışan gemi adamı çalışmadan hak ettiği hafta tatili ücretine ilaveten çalıştığı hafta tatili günü karşılığındaki bir günlük yevmiyeyi en az % 25 zamlı olarak alır.

On kişiden az gemi adamı çalıştırılan bir gemide ücretlerin banka kanalıyla
mı ödenmesi gerekmektedir?

On kişiden az gemi adamı çalıştırıyorsa, ücretlerin banka kanalıyla ödemesine gerek bulunmamaktadır.

Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmeliğin 8’inci maddesinde 10 gemi adamı çalıştıran işveren ya da işveren vekilleri işçilere yapacakları ödemeleri banka kanalıyla ödeme yükümlülüğü bulunmaktadır.

Deniz İş Kanununa göre, gemi adamının ücretinden işveren tarafından ceza olarak yapılacak kesintiler en fazla ne kadar olmalıdır?

Bir ayda üç gündelikten fazla olamaz.

Gemiadamı tutuklanırsa kıdem tazminatına hak kazanabilir mi?

Gemiadamı tutuklanırsa kıdem tazminatına hak kazanamaz. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 14’ncü maddesinde işveren tarafından bu Kanunun 14’üncü maddesinin 1’inci fıkrası dışında feshedilirse kıdem tazminatı ödeneceği belirtilmiş olup, tutukluluk da aynı Kanunun 14’üncü maddesinin I’inci bendi hallerindendir.

İşveren tarafından ücreti ödenmeyen gemiadamı tek taraflı hizmet akdini feshederse kıdem tazminatına hak kazanır mı?

İşveren tarafından ücreti ödenmeyen gemiadamı tek taraflı hizmet akdini feshederse kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanununun 20’nci maddesi ve 14’üncü maddesinin II’nci bendine göre kıdem tazminatının ödeneceği belirtilmektedir.

Üç yıldan beri bir işyerinde çalışan ve askere gideceğinden dolayı işi bırakacak olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır mı?

Üç yıldan beri bir işyerinde çalışan ve askere gideceğinden dolayı işi bırakacak olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanununun 20’nci maddesi uyarınca muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla işten ayrılma kıdem tazminatına hak kazanılan hallerdendir.

854 sayılı Deniz İş Kanununa göre yaşlılık aylığı nedeniyle işten ayrılan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır mı?

854 sayılı Deniz İş Kanununa göre yaşlılık aylığı nedeniyle işten ayrılan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 20’nci maddesi uyarınca yaşlılık aylığı nedeniyle işten ayrılma kıdem tazminatına hak kazanılan hallerdendir.

854 sayılı Deniz İş Kanununa göre emeklilik nedeniyle işten ayrılacak olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır mı?

854 sayılı Deniz İş Kanununa göre emeklilik nedeniyle işten ayrılacak olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 20’nci maddesi uyarınca emeklilik nedeniyle işten ayrılma kıdem tazminatına hak kazanılan hallerdendir.

854 sayılı Deniz İş Kanununa göre toptan ödeme almak amacıyla işten ayrılacak olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır mı?

854 sayılı Deniz İş Kanununa göre toptan ödeme almak amacıyla işten ayrılacak olan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanmaktadır. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 20’nci maddesi uyarınca toptan ödeme almak amacıyla işten ayrılma kıdem tazminatına hak kazanılan hallerdendir.

854 sayılı Deniz İş Kanununa göre malulen emekli olarak işten ayrılan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanır mı?

854 sayılı Deniz İş Kanununa göre malulen emekli olarak işten ayrılan gemiadamı kıdem tazminatına hak kazanmaktadır.

İşyerinde 10 yıldan beri çalışan gemiadamı, ne kadar ücreti tutarında kıdem tazminatı alabilmektedir?
854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 20’nci maddesinde işe başladığı tarihten itibaren hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence gemiadamına 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödeneceği belirtilmektedir. Dolayısıyla, gemiadamı her yıl için 30 günlük olmak üzere toplam 300 günlük ücreti tutarında yani 10 aylık ücreti tutarında kıdem tazminatına hak kazanmaktadır.

Ölen gemiadamının kıdem tazminatı kime ödenmektedir?
854 sayılı Deniz İş Kanununun 20’nci maddesinde gemiadamının ölümü halinde söz konusu maddedeki hükümlere göre doğan tazminat tutarının kanuni mirasçılarına ödeneceğini belirtmektedir.

Önceki hizmetinden dolayı kıdem tazminatı alan gemiadamı,aynı işyerinde çalışmaya devam ederse, daha önceki süre için tekrar kıdem tazminatı alabilir mi?

Deniz İş Kanununa göre daha önceki hizmetinden dolayı kıdem tazminatı alan gemiadamı, tekrar aynı işyerinde çalışmaya devam ederse, daha önceki süre için tekrar kıdem tazminatı alamamaktadır. 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 20’nci maddesinde aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı ve ikramiye ödenmeyeceğini belirtmektedir.

Ücret ödeme defteri nasıl olmalı ve nerede bulunmalıdır?

Noter onaylı olmalı ve her gemide bulunmalıdır.

Deniz İş Kanunu hükümlerine göre işveren veya işveren vekili, gemi adamının isteği halinde avans vermek zorunda mıdır?

İşveren veya işveren vekilinin avans ödeme zorunluluğu vardır.

İzinler ve Diğer Alacaklar İle İlgili Soru ve Cevaplar

Deniz İş Kanununa göre gemiadamlarına ne kadar süre yıllık izin verilir?

Aynı işveren emrinde veya aynı gemide bir takvim yılı içinde bir veya birkaç hizmet aktine dayanarak en az altı ay çalışmış olan gemiadamı, yıllık ücretli izine hak kazanır. İzin süresi, altı aydan bir yıla kadar hizmeti olan gemiadamları için 15 günden ve bir yıl ve daha fazla hizmeti olanlar için yılda bir aydan az olamaz.

Gemi adamının günlük ve haftalık çalışma süresi ne kadardır?

Genel bakımdan iş süresi günde sekiz ve haftada kırk sekiz saattir. Kırk sekiz saatlik süre haftada çalışılan iş günlerine eşit bölünerek bulunur. Haftada 5 gün çalışan gemi adamı günde 9,6 saat çalışmış sayılır. İş süresi, gemi adamının işbaşında çalıştığı veya vardiya tuttuğu süredir.

Deniz İş Kanununda gemi adamlarına evlenmeleri halinde kaç gün izin verilir?

Üç gün izin verilir.

Deniz İş Kanununa göre gemi adamının ana ve babalarının ölümünde kaç gün izin verilir?

İki gün izin verilir.

Deniz İş Kanunundaki iş sürelerine kimler dâhil değildir?

Gemide çalışan birden fazla kaptanın bulunduğu gemilerde birinci kaptan veya kendisine vekalet eden kimse (kılavuz kaptanlar dahil), birden fazla makinistin bulunduğu gemilerde baş makinist, doktor ve sağlık memurları, hemşire ve hastabakıcılar, asli görevleri can, mal ve gemi kurtarma olan kurtarma gemilerinde çalışan gemi adamları, gemide kendi nam ve hesabına çalışanlar iş sürelerine tabi değillerdir.

Gemi adamı hangi hallerde fazla saatlerde çalışmış sayılır?

Gemi adamı haftalık çalışma süresi olan 48 saatin, haftada çalışılan gün sayısına bölünmesiyle bulunacak rakamın aşılması halinde fazla saatlerde çalışmış sayılır.

Yapılan fazla çalışmanın saat başına düşen miktarı ne kadar zamlı ödenir?

Fazla çalışılan her saate ödenecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının % 25 arttırılması suretiyle bulunacak miktardan az olamaz.

Gemi adamı hangi hallerde çalıştığı zaman fazla çalışma ücreti alamaz?

Geminin, gemideki şahısların veya gemi hamulesinin (yüklerinin) selameti için kaptanın yapılmasını zaruri gördüğü işler, gümrük, karantina ve sair sıhhi formaliteler dolayısıyla yerine getirilmesinde zorunluluk bulunan ilave işler, gemi seyir halinde veya limanda iken gemide yaptırılan (yangın, gemiyi terketme, denizde çatışma, denizden adam kurtarma ve savunma) talimleri hallerinde yapılan çalışmalar karşılığında fazla çalışma ücreti alınamaz.

Gemi adamı haftada kaç gün tatil yapar?

Haftalık çalışma süresini tamamlayan gemi adamı haftanın geri kalan günlerinde hafta tatili yapar. Liman hizmeti ve şehir hattı gemilerinde gemi adamı haftada altı günden fazla çalıştırılamaz. Hafta tatili gününde çalıştırılan gemi adamına haftanın diğer bir gününde nöbetleşe izin verilir. Haftanın diğer bir günü verilen tatil hafta tatili günü yerine geçer.

Deniz İş Kanunu uyarınca gemi adamlarına ne kadar süre ücretsiz yol izni verilebilir?

Yedi güne kadar ücretsiz yol izni verilir.

Gemi adamı yıllık ücretli izne nasıl hak kazanır?

Aynı işveren emrinde veya aynı gemide en az 6 ay çalışmış olan gemi adamı yıllık ücretli izne hak kazanır.

Fazla Mesai ve Diğer Alacaklar İle İlgili Soru ve Cevaplar

Haftada 4 saat çalışan gemiadamı, fazla çalışma ücretine hak kazanır mı?

Haftada 4 saat çalışan gemiadamı fazla çalışma ücretine hak kazanamaz.
Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanununun 28’nci maddesinde haftalık 48 saati aşan çalışmalara fazla çalışma ücreti ödeneceği belirtilmektedir.

Gemiadamı olarak haftada 53 saat çalışılırsa, fazla çalışma ücretine hak kazanılır mı?

Gemiadamı olarak haftada 53 saat çalışılırsa, fazla çalışma ücretine hak kazanılır. Çünkü, 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 28’nci maddesinde haftalık 48 saati aşan çalışmalara fazla çalışma ücreti ödeneceği belirtildiğinden haftada 3 saat karşılığı fazla çalışma ücreti ödenmelidir.

Deniz İş Kanununa göre haftada 54 saat çalışılırsa ne kadar fazla çalışma ücreti alınır?

854 sayılı Deniz İş Kanununun 28’nci maddesinde haftalık 48 saati aşan çalışmalara fazla çalışma ücreti ödeneceği ve fazla çalışmanın her saatine ödenecek ücretin normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının % 25 oranında artırılmak suretiyle bulunacak miktardan az olamayacağının öngörülmesi nedeniyle; haftada 6 saat fazla çalışılmasına karşılık 7,5 saat ücret artı olarak ödenmelidir.

Yorumlar kapalı, ancak trackbacks Ve pingback'ler açık.

Gizlilik ve Çerezler: Bu sitede çerez kullanılmaktadır. Bu web sitesini kullanmaya devam ederek bunların kullanımını kabul edersiniz. Çerezlerin nasıl kontrol edileceği dahil, daha fazla bilgi edinmek için buraya bakın: Çerez Politikası Tamam Gözat