Derneklere Yönelik Cezai Yaptırımlar -

Derneklere Yönelik Cezai Yaptırımlar

0 10

Dernek kurmak ya da herhangi bir derneğe üye olmak medeni kanun kapsamında her vatandaşa tanınmış bir haktır.

Derneklerin yürüttükleri genel faaliyetleri kapsamında muhatap oldukları müeyyide ve sınırlamalar, münhasıran 5253 sayılı dernekler kanunu ile düzenlemiş ise de, bu teşekküllerin yardım toplama gibi faaliyetlerinde 2860 sayılı yardım toplama kanunu, genel kurul, kişiliğin kazanılması ve kaybedilmesi gibi Eşhas Hukukunu ilgilendiren konulara ilişkin sınırlamalar ise Türk Medeni Kanunu hükümleri ile düzenlenmiştir.

Dernekler ve derneklerin faaliyetlerine ilişkin caza hükümleri, 08.02.2008 tarih ve 5728 sayılı Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 406, 407, 557, 558, 559 ve 578. maddeleri ile değiştirilmiş, çeşitli fiil ve haller nedeni ile Dernek Tüzel Kişilikleri ve Dernek Yöneticilerine uygulanacak ceza hükümleri ve idari para cezalarının miktarı değiştirilmiştir.

Dernek cezaları, aynı amaç çerçevesinden toplanmış olan insanların, kurmuş oldukları tüzel kişiliğin sahip olduğu imtiyazların aykırı ya da usulsüz bir şekilde kullanılmasına istinaden uygulanmaktadır.

2021 yılı için uygulanan dernek cezalarının tutarı 545 TL ile 545.550 TL arasında değişmektedir.

Yapılan usulsüzlüğün türüne göre bu cezalar dernek adına, yönetim kurulu başkanına, yönetim kurulu üyelerine ya da yetki sahibi herhangi bir dernek üyesine de uygulanabilir. 

5253 Sayılı Dernek Kanunu

  • Dernek kurma hakkına sahip olmadıkları halde dernek kuranlar, derneklere üye olmaları kanunen yasaklananların dernek üyesi olmalarını bilinçli bir şekilde kabul eden ya da sonradan üye olmaları yasaklanmış olan kişilerin üyeliğini silmeyen dernek yöneticilerine 2021 yılı için 1730 TL idari para cezası verilir. ( DK. 32/a)
  • Genel kurulu süresinde toplantıya çağırmayan, kanun ve tüzük hükümlerine göre aykırı bir şekilde genel kurulun dernek merkezinde ya da tüzükte belirtilen yerde yapmayan dernek yöneticilerine 1730 TL para cezası uygulanır. Ayrıca mahkeme tarafından kanun ve tüzüğe aykırı olarak gerçekleştirilen genel kurulun iptali istenebilir.(DK 32/b)
  • Dernek defter ve kayıtlarının usulüne uygun bir şekilde tutulmaması halinde sorumlu olan dernek yöneticileri hakkında 1730 TL idare para cezası verilir. ( DK 32/d 2. Cümle)
  • Adına yetki belgesi düzenlenmediği halde gelir toplayanlara ve buna izin veren dernek yöneticilerine 3469 TL para cezası uygulanır.(DK 32/d 3. Cümle)
  • Yetkili makamlardan izin alınmaksızın yurt dışında faaliyet gösteren dernekler, kar amacı gütmeyen kuruluşlar, Türkiye’de merkez ya da şube açanlar, bunlarla iş birliği halinde olanlar ve üye olarak kabul edenler 3469 TL para cezasına çarptırılır.(DK 32/g)
  • Basımevleri ya da matbaalar derneklerin gelirlerini toplamak için bastıkları alındı belgelerinin seri ve sıra numaralarını 15 gün içerisinde bildirmek zorundadırlar. Aksi taktirde 1730 TL para cezası uygulanır. ( DK 32/h)
  • Dernek iş ve işlemlerinde 4721 sayılı Medeni Kanun ve bu hükmüne dayanarak çıkarılmış olan yönetmeliğe aykırı suç teşkil etmeyen faaliyetleri bulunursa, mülki idari amirliğinin isteği üzerine 30 gün içinde düzeltmediği taktirde 336 TL idari par cezası verilir.( DK 32/ı)
  • Dernekler kanununun 22, 23 ve 24. maddelerde belirtilen bildirim yükümlülüğünü ve 19. maddedeki beyanname verme yükümlülüğünü yerine getirmeyen 24. maddede yer alan dernek yöneticilerine 1730 TL idari para cezası uygulanır.(DK 32/l)
  • Derneklerin tüzüklerinde belirtilen faaliyetlerini gerçekleştirmek amaçlı yurt, pansiyon, lokal açmaları ya da lokalde alkollü içki kullandırmaları il mülki idari amirinin iznine tabidir. Bu tesislerin açılması, işletilmesi ve kapatılmasına yönelik yönetmelikteki esaslara uymayanlara 1730 TL para cezası uygulanır. (DK 32/m)
  • Dernek defter ve kayıtlarında ve Türkiye Cumhuriyeti resmi kurumları ile olan yazışmalarda resmi dil olarak Türkçe kullanılır. Aksi taktirde 3469 TL para cezası uygulanır.(DK 32/r)
  • Dernekler genel kurul sonrası yaşanan kurul üyeleri değişimi, üyeliğe kabul edilenler ve üyelikten çıkarılanların adı, soyadı, kimlik bilgileri, kabul edilme ve sona erme tarihlerini 45 gün içinde dernekler birimine bildirmekler yükümlüdürler. Dernek organlarında ve üyeliklerinde yapılan değişiklikleri bildirmeyenlere 545 TL para cezası uygulanır. (DK 32/s)
  • 7000 TL’yi aşan her türlü gelir, tahsilat ve gider işlemlerini bankalar veya diğer finans kuruluşları aracılığı ile yapmayan dernek yöneticilerine, ilgili tutarın %10’u kadar para cezası uygulanır.(DK 32/u)

Not: 5253 sayılı kanuna aykırı davranıştan kesilen dernek cezaları sadece yukarıda yazılanlar  ile sınırlı değildir. Dernekler kanununda çıkacak olan her ek karar ve hükümden sorumluluk söz konusu olabilmektedir.

2860 Yardım Toplama Kanunu

  • Kanun hükümlerini aykırı olarak izinsiz yardım toplayanlara  2428 TL para cezası verilir.(29/1. Madde 1. Cümle)
  • İnternet ortamında izinsiz yardım toplanmasından dolayı 10 Bin TL ile 200 Bin TL arasında para cezası uygulanır.
  • 29. maddenin diğer hükümlerine göre suç oluşturmadığı halde yardım toplayanlara 1730 TL para cezası verilir.
  • İzin verilen yardım şekli dışında yardım toplayanlara ve bu yardımları sonlandırmayanlara 5 Bin Türk Lirası ile 20 Bin Türk Lirası arasında para cezası uygulanır.
  • 2860. yardım toplama kanunun 9. maddesi uyarınca belirlenen esaslara aykırı bir şekilde yurtdışına yardım yapan dernek yöneticilerine 5 Bin TL ile 100 Bin TL arasında para cezası uygulanır.

Dernekler Yönetmeliği

  • Dernekler işletme hesabına göre defter tutarlar. Yıllık geliri 500 Bin TL’yi aşan dernekler ve Kamu yararına çalışan dernekler is bilanço hesabına göre defter tutmak zorundadırlar. Dernekler yönetmeliğinin 31. maddesine aykırı davranmanın cezası 2021 yılı için 545.550 TL’dir.
  • Dernek adına gelirleri tahsil eden kişiler en geç 30 gün içerisinde parayı saymana ya da dernek banka hesabına yatırırlar. Ancak tahsilat tutarı 5000 TL’yi geçen kişiler 2 gün içerisinde derneğin banka hesabına yatırmak zorundadırlar. Aksi taktirde 47. maddeye aykırı davranıştan 5455 TL para cezası uygulanır. Ayrıca dernek kasasında bulundurulabilecek para miktarı ihtiyaçlar dikkate alınarak yönetim kurulu kararınca belirlenir.
  • Son bir yıl içindeki 200 Bin TL’yi geçen alım ve satımların rekabet koşullarına aykırı yapılması ve DY. 49 maddeye uyulmaması durumunda 218.220 TL idari para cezası verilir.

İdari para cezaları ile ilgili 2021 yılında yayınlanan liste

Adli Cezalar

  • Derneğe ait defter ve kayıtları tutmayan ya da tasdiksiz defter tutan dernek yöneticilerine 3 aydan 1 yıla kadar hapis veya adli para cezası verilir.
  • Genel kurulda yapılan seçimlerde oyların sayımına ve dökümlerine hile karıştıran, defter ve kayıtları yok eden, tahrif eden ya da gizleyenlere daha ağır bir cezayı gerektirmeği taktirde 6 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezası uygulanır.
  • Dernek beyannamelerini bilinçli bir şekilde gerçeğe aykırı şekilde veren kişilere 100 günden az olmamak kaydı ile adli para cezası verilir.
  • Dernek defterlerinin kaybolması ya da tahrif edilmesi sonucunda 15 gün içinde Zayi belgesi almak için mahkemeye başvurmayan ya da denetim esnasında bu belgeyi ibraz etmeyen yetkililere 3 aydan 1 yıla kadar hapis ya da adli para cezası verilir.
  • Dernekler kanunu 28. ve 29. maddede yer alan isim yasaklarına veya şartlarına uymayan dernek yöneticilerine fiilleri ağır bir cezayı gerektirmediği taktirde 100 günden az olmamak üzere adli para cezası verilir ve dernek fesih edilir.
  • Dernekler tüzüklerinde belirtilen amaçlarının dışında hareket etmeleri durumunda 100 günden az olmayacak şekilde adli para cezası uygulanır.

Dernekler için uygulanan adli ya da idari para cezaları sadece yukarıda yer alan kanun maddelerinden ibaret değildir. Vergi usul kanununa tabi olan dernekler, bilanço esasına göre defter tutulmasında yaşanacak usulsüzlükler ve hatalar nedeniyle ayrıca para cezası ya da adli ceza alabilirler. 

Mevzuat Değişiklikleri Hakkında:

26.03.2020 tarihli ve 31080 Sayılı Resmî Gazete’nin 1. Mükerrer sayısı ile 7226 Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (“Kanun”) yayımlanmıştır. Kanun, 5253 Sayılı Dernekler Kanunu’na (“Dernekler Kanunu”) yapılan bazı eklemeler ile birtakım değişiklikler barındırmaktadır. 

1. Kanun’un 21. maddesi ile Dernekler Kanunu’nun “Genel kurul toplantısı ve organlara seçilenlerin idareye bildirilmesi” başlıklı 23. maddesinde birtakım değişiklikler yapılmıştır. İlk olarak ilgili maddenin başlığına “…ile üyelerin” ifadesi eklenerek maddenin başlığı “Genel kurul toplantısı ve organlara seçilenler ile üyelerin idareye bildirilmesi” olarak değiştirilmiştir. Aynı şekilde ilgili maddenin ilk fıkrasına “üyeliğe kabul edilenler ile üyeliği sona erenlerin adını, soyadını, doğum tarihini ve kimlik numarasını kabul edilme ve sona erme tarihinden itibaren kırk beş gün içinde” ifadesinin de eklenmiş olup böylelikle genel kurul toplantısına ilişkin yapılacak bildirimlerin kapsamı (i) üyeliğe kabul edilen kişiler ve (ii) üyelikten ayrılan kişilerin kimlik ve kişisel bilgilerini de içerecek şekilde genişletilmiştir.

Kanun ile getirilen değişiklik öncesi (i) yönetim kurulu, (ii) denetim kurulu ve (iii) derneğin diğer organlarına seçilen asıl ve yedek üyelerin bildirilmesi gerekmekteyken 26.03.2020 tarihinden itibaren dernek üyeliğine yeni kabul edilen kişiler ve dernek üyeliğinden ayrılan kişilerin de bildirilmesi gerekecektir. Kanun ile getirilen işbu yeni bildirim de genel kurul sonuç bildirimi ile aynı usulde gerçekleşecektir.

2. Dernekler Kanunu’nun 23. maddesinde gerçekleştirilen diğer bir değişiklik ise, kapsamı genişletilen genel kurul bildirimi bundan böyle mülki idare amirliği yerine dernek merkezinin bulunduğu “dernekler birimine” gerçekleştirilecektir. “Dernekler birimi” ise 31.03.2005 tarih ve 25772 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Dernekler Yönetmeliği uyarınca “il dernekler müdürlüğü ve ilçe dernekler büro şefliğini” ifade etmektedir. Bu bahisle kapsamı genişletilen bildirimler bundan böyle valilik ve kaymakamlık gibi mülki idare amirlikleri yerine doğrudan belirtilen birimlere gerçekleştirilecektir.

3. Kanun ile getirilen önemli diğer bir değişiklik ise Kanun’un 24. Maddesi ile Dernekler Kanunu’na Geçici Madde-1’in eklenmesidir. Geçici Madde-1 ile tüm derneklere, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarih olan 26.03.2020 tarihinden itibaren altı ay içinde, dernek üyeliği devam eden kişilerin ad, soyad, doğum tarihi ve kimlik numarası bilgilerini, dernek merkezinin bulunduğu dernekler birimine bildirme yükümlülüğü getirilmiştir.

4. Kanun’un 22. maddesi ile Dernekler Kanunu’nun 32. maddesine (s) bendi eklenmiş, eklenen bu bent ile Dernekler Kanunu’nun 23. maddesindeki bildirim yükümlülüğünü yerine getirmeyen dernek yöneticilerine beş yüz Türk lirası idarî para cezası öngörülmüştür. Eklenen (s) bendine uygun olarak, Dernekler Kanunu’nun 23. Maddesi, Dernekler Kanunu’nun 32. maddesinin idarî para cezasına ilişkin (l) bendinin kapsamından çıkartılmıştır (s) bendi kapsamına alınmıştır.

Öte yandan Kanun’un 24. Maddesi uyarınca, Geçici Madde-1 ile getirilen bildirim yükümlülüğüne aykırı davranılması halinde de yine dernek yöneticileri hakkında Dernekler Kanunu’nun 32. Maddesinin (s) bendinde bulunan idari para cezası öngörülmüştür.

Bu kapsamda (i) genel kurulda seçilen asıl ve yedek yöneticilerin genel kurul tarihinden itibaren 30 gün içinde, (ii) dernek üyeliğine yeni kabul edilen kişiler ile dernek üyeliği sona eren kişilerin kabul veya sona erme tarihinden itibaren 45 gün içinde ve (iii) ilgili değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde mevcut üyeleri, bildirmesi gerekmekte olup aksi halde ilgili dernek yöneticilerinin her biri aleyhine 500,00 (BeşYüz) TL idari para cezası uygulanması gündeme gelecektir.

5. Son olarak, Kanun’un 23. maddesi uyarınca Dernekler Kanunu’na “İşlemlerin elektronik ortamda yapılması” başlıklı Ek Madde-2 eklenmiştir. Ek Madde-2 ile derneklere ilişkin (i) Dernekler Kanunu’nda ve (ii) 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu’nda düzenlenen her türlü kayıt ile iş ve işlemin elektronik ortamda gerçekleştirilebileceği hükmü getirilmiştir. Elektronik ortamdan gerçekleştirilecek işlemlere yönelik işbu maddenin uygulanması hususundaki usul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından çıkartılacak yönetmelik ile belirlenecektir. Kanun ile eklenen bu madde ile birlikte, uygulamada derneklerin birçok işlemini gerçekleştirdiği elektronik ortam olan “Dernekler Bilgi Sistemi (DERBİS)” Dernekler Kanunu’nda da yerini almıştır.

Özet olarak Kanun ile Dernekler Kanunu’nda gerçekleştirilen değişiklikler bu şekilde olup derneklerin özellikle dikkat etmesi gereken öncelikli hususlar,

(i) 26.09.2020 tarihine değin üyeliği devam eden üyelere ilişkin bildirimleri gerçekleştirmek, (ii) 26.03.2020 tarihten itibaren gerçekleştirilecek genel kurul bildirimlerinde üyeliği kabul edilen ve üyeliği sona eren kişilerin kimlik bilgilerini de bildirmek ve (iii) elektronik ortamda gerçekleştirilebilecek işlemler hususunda İçişleri Bakanlığı tarafından hazırlanacak yönetmelik ile derneklerin işleyişine ilişkin getirilecek değişiklikleri yakından takip etmek olacaktır.

Dernekler hukuku ve mevzuatı konusunda uzman bir danışmandan yararlanmanız faydanıza olacaktır. Detaylı bilgi için ofisimizden ya da İletişim numaraları üzerinden detaylı bilgi alabilirsiniz.

Bir cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Gizlilik ve Çerezler: Bu sitede çerez kullanılmaktadır. Bu web sitesini kullanmaya devam ederek bunların kullanımını kabul edersiniz. Çerezlerin nasıl kontrol edileceği dahil, daha fazla bilgi edinmek için buraya bakın: Çerez Politikası Tamam Gözat