Dahilde İşleme Rejiminin İhracat Üzerindeki Etkileri -

Dahilde İşleme Rejiminin İhracat Üzerindeki Etkileri

0 46
I – GİRİŞ
Türkiye’nin hem Dünya Ticaret Örgütü’ne (DTÖ) üye olması hem de 01.01.1996 tarihi itibariyle Avrupa Birliği (AB) ile gümrük birliği anlaşması yapmasıyla birlikte ihracatı teşvik mevzuatının da AB mevzuatıyla uyumlu hale getirilmesi zorunluluğu doğmuştur. Buna bağlı olarak da önceden uygulanan nakit teşvikler kaldırılarak, faaliyetlerin desteklenmesi yoluna gidilmiştir.
Daha önce ihracat teşvik belgesi ile sağlanan teşvikler, 01.01.1996 tarihinden itibaren Dahilde İşleme Rejimi (DİR) kapsamındaki teşviklerle sağlanmaya başlanmıştır.
Dahilde İşleme Rejimi, 04.11.1999 tarih ve 23866 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 108. – 134. maddeleri ile düzenlenmiştir. Dahilde İşleme Rejiminin amacı, ihraç edilmesi planlanan malların imalatında kullanılacak olan hammadde, yardımcı malzeme, yarı mamul, mamul ile ambalaj ve işletme malzemelerinin Türkiye Gümrük Bölgesi’nde yerleşik firmalarca yurtdışından ithalinde, ithal edilen mallara ilişkin vergi yükü ile ilgili kolaylıklar getirilerek, ithal girdi kullanarak üretilen malların ihracatını özendirmektir.

4458 Sayılı Gümrük Kanunu’nun 108. maddesine göre dahilde işleme rejimi; serbest dolaşımda olmayan eşyanın, işlem görmüş ürünlerin üretiminde kullanılmasından sonra Türkiye Gümrük Bölgesi’nden yeniden ihraç edilmesi amacıyla, gümrük vergileri ve ticaret politikası önlemlerine tabi tutulmaksızın geçici olarak ithal edilmesidir.

Bu tanımlamalardan hareketle dahilde işleme rejiminin ana özellikleri aşağıdaki gibi sıralanabilecektir.

  • Dahilde işleme rejimi kapsamında eşya işleme faaliyetine tabi tutulmak üzere geçici olarak ithal edilmektedir.
  • İşlenmek üzere geçici olarak ithal edilen eşyanın vergileri ya teminata alınmakta ya da geri verilmek üzere tahsil edilmektedir.
  • Teminat alınan hallerde geçici ithal edilen eşya serbest dolaşımda değildir. Ancak vergilerin geri verilmek üzere tahsil edildiği hallerde eşya serbest dolaşıma girmektedir.
  • Ortada bir işleme faaliyeti söz konusudur ve bu durum dahilde işleme rejimini geçici ithalat rejiminden ayıran en önemli husustur.
  • İşlem görmüş ürünlerin ihraç edildiğinde teminat çözülmekte veya tahsil edilen vergiler geri verilmektedir.
II – DAHİLDE İŞLEME REJİMİNDEN YARARLANMA ŞARTLARI
Dahilde İşleme Rejimi’nin getirmiş olduğu avantajlardan faydalanmak isteyen kurumların Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü’nden Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB) almaları,  Dahilde İşleme İzin Belgesi alabilmek için de gerekli belgelerle birlikte ihracatçı birlikleri genel sekreterliği aracılığıyla Müsteşarlığa (İhracat Genel Müdürlüğü) ve Gümrük İdaresine başvurmaları gerekmektedir.
DİİB alan firmaların söz konusu avantajlardan yararlanmaları için Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından düzenlenen, 27.01.2005 tarih ve 25709 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Dahilde İşleme Rejimi ile ilgili İhracat : 2005 / 1 sayılı tebliğin 4. maddesinde açıklanan dahilde işleme tedbirleri dahilinde ithalat ve ihracatlarını gerçekleştirmeleri gerekmektedir.
II – DAHİLDE İŞLEME REJİMİNİN AVANTAJLARI

Dahilde işleme rejimini kullanırsanız aşağıdaki avantajlardan yararlanırsınız..

1) Gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi, ÖTV, KDV, anti damping gibi ithalde alınan vergiler teminata alınır, ihracat gerçekleştiğinde teminat geri verilir. Böylece, hiç vergi ödememiş olursunuz. (Çevre katkı payı ve ÖTV I sayılı liste hariç)

Dahilde işleme rejimi kapsamındaki ithalat KKDF, damga vergisinden müstesna olduğundan teminat hesaplamasına bu vergiler dahil edilmez. Bir başka ifadeyle, KKDF, damga vergisi de tahsil edilmemektedir.

Sadece KDV’ye tabi bir mal ithal ediyorsanız ve ilgili aylarda vergi dairesine ödenecek KDV’niz çıkıyorsa dahilde işleme rejiminin size bir vergi avantajı olmayacaktır. Ancak hala 2, 3 ve 4’üncü maddelerdeki avantajlar söz konusu olabilir.

Devreden KDV’niz çıkıyorsa, hem paranızın cebinizde kalmasının finansal avantajı olur hem de KDV iadesi sürecinden kurtulmuş ve YMM raporu maliyetinden tasarruf etmiş olursunuz.

2) KDV Kanunu’nun geçici 17. maddesi kapsamında yurtiçinden KDV’siz (tecil-terkin) mal alımı yapabilirsiniz.

3) İthal edilen eşyalarınız için muhtelif kurumlardan almanız gereken Tareks referans numarası, Eko-teks, TSE, uygunluk gibi izin veya belgelere ihtiyaç duymazsınız ve bunun sonucunda ciddi şekilde zaman kazanırsınız. (Eşyasına göre bazı izinler tüm rejimlerde alınması gerekebilir)

4) Kota, tarife kontenjanı, gözetim gibi ticaret politikası önlemlerine tabi olmazsınız.

Kurumların Dahilde İşleme Rejimi kapsamında yaralanabileceği avantajlar aşağıdaki gibidir:
  1. Avrupa Birliği’ne dahil ülkelerden yapılacak ithalatlarda KDV ve diğer vergilerden muafiyet,
  2. Avrupa Birliği’ne dahil olmayan ülkelerden yapılacak ithalatlarda, ihracatın aynı sınıftaki ülkelere yapılması durumunda KDV, gümrük vergisi ve diğer vergilerden (damping v.s.) ve kota uygulamalarından muafiyet,
  3. KKDF muafiyeti,
  4. Dış Ticarette Standardizasyon ve Teknik Düzenlemeler mevzuatına tabi olmama,
  5. İhracat sayılan satış ve teslimlerle ilgili olarak gümrük vergisi muafiyetli ithalat,
  6. Eşdeğer eşya uygulamasına olanak verilmesi,

III – DAHİLDE İŞLEME REJİMİ SİSTEMLERİ

Kurumların Dahilde İşleme Rejimi’nin getirmiş olduğu avantajlardan yararlanmaları için 4 ayrı sistemden faydalanmaları mümkündür. Bu sistemler aşağıdaki şekilde gruplanabilir:
  1. Şartlı muafiyet sistemi
  2. Eşdeğer eşya kullanımı sistemi
  3. Geri ödeme sistemi
  4. İhracat sayılan satış ve teslimlerle ilgili askıya alma sistemidir.
Bu sistemlerin işleyiş esaslarını kısaca aşağıdaki gibi açıklayabiliriz.
Şartlı Muafiyet Sistemi
 
Dahilde İşleme Rejimi’nin en yaygın kullanımı bu sistem ile gerçekleşmektedir. Bu sistemde firmalar DİİB alırken beyan ettikleri ihracat taahhüdü karşılığında, ithal edilecek girdilerle ilgili gümrük vergisi, KDV ve diğer vergileri ödemeyip ilgili Gümrük İdaresine teminat vermektedirler. Firmaların söz konusu vergilerle ilgili yükümlülükleri ithal edilen mallarla üretilen malların tamamının ihraç edilmesine kadar devam etmektedir. İhracatlar tamamlandıktan sonra en geç 3 ay içinde belgenin kapatılması için ilgili İhracatçı Birliği Genel Sekreterliği’ne başvurulmalıdır. Eğer firmalar taahhüt ettikleri ihracatı koşullarına uygun gerçekleştiremezlerse, teminat karşılığı askıya alınan vergiler 4458 sayılı Gümrük Kanunu ile 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre  kendilerinden geri tahsil edilmektedir.
Firmalar DİİB ile AB’ye dahil olmayan ülkelerden yaptıkları ithalatlarla ilgili olarak ödemedikleri vergilerin terkin edilebilmesi için söz konusu maddelerle üretilen malların ihracatlarının da AB üyesi olmayan ülkelere yapılması gerekmektedir. Söz konusu malların AB ülkelerine ihraç edilmesi halinde, ithalde alınmayan vergiler tahsil edilmektedir. Bu vergiler kamu oyunda telafi edici vergi olarak bilinmektedir.
Firmalar ihracat taahhütlerini Serbest Bölgelere yaptıkları satışlar ile de kapatabilmektedirler. Ancak söz konusu durumda, Serbest Bölgeye ihraç edilen malın Serbest Bölgeden hangi ülkeye satıldığı önem arz etmektedir. Çünkü AB üyesi olmayan bir ülkeden DİİB kapsamında ithal edilen girdi ile üretilen mamul Serbest Bölge üzerinden AB üyesi bir ülkeye veya yurtiçine satılırsa yukarıda bahsedilen telafi edici vergi kavramı aynen geçerli olacaktır.
Eşdeğer Eşya Kullanımı Sistemi
 
Türkiye’de de bulunabilen hammaddeleri kullanarak imalat yapan firmalar ürettikleri malları AB üyesi olamayan ülkelere ihraç ettiklerini ispat edebildikleri durumlarda, ihraç edilen malların üretiminde kullandıkları girdilerin eşdeğeri olan girdileri AB üyesi olmayan ülkelerden DİİB kapsamında ithal edebilmektedirler. Eşdeğer eşya kullanımı çerçevesinde, belge kapsamında ihracat işleminden sonra ithalat yapılabileceği gibi, ithal eşyası ile serbest dolaşımdaki eşya birlikte de kullanılabilir. İthal eşyasının ithalinden önce eşdeğer eşyadan elde edilen işlem görmüş ürünün ihracı halinde, buna tekabül eden ithalat, belge süresi sonuna kadar yapılabilir. Bu şekilde ithal edilecek mallar her türlü dolaşım hakkına sahip olacaktır.
Geri Ödeme Sistemi
 
AB üyesi olmayan ülkelerden girdi ithal eden firmalar, bu girdilerle ürettikleri malları AB üyesi olmayan ülkelere ihraç etmeleri olasılığına istinaden gümrük giriş beyannamesine “malların geri ödeme sistemi çerçevesinde ithal edildiğini” şerh düşürerek, söz konusu girdilerle ürettikleri malları AB üyesi olmayan ülkelere ihraç etmeleri durumunda, ithalde ödedikleri vergileri geri alabilirler (İşletme malzemesine ilişkin katma değer vergisi ve özel tüketim vergisi hariç). Ancak, Avrupa Topluluğuna üye ülkelere ihraç edilecek işlem görmüş ürünün elde edilmesinde kullanılacak girdiler için gümrük vergisi ile varsa toplu konut fonunun tahsil edilmesi ve bunun dışındaki vergilerin teminata bağlanması ile ithalat gerçekleştirilebilmektedir.
İhracat Sayılan Yurtiçi Satışlarla İlgili Askıya Alma Sistemi
 
Bazı üretim ve satışların döviz tasarrufu sağlayıcı etkisi bulunduğundan, bu tip satışların yurtiçi teslimleri de ihracat sayılmaktadır. Örneğin, normal koşullarda ithal edilebilecek olan bir makine veya ekipman, yerli olarak üretilip iç piyasaya arz edilebilirse, bunun ithalatı azaltıcı ve döviz kullanımından tasarruf sağlayıcı bir etkisi bulunmaktadır. Ayrıca bu tür makine ve donanımların iç piyasada üretilmesinin ulusal üretim kapasitesini ve verimliliği artırıcı etkileri mevcuttur. Bu destekten faydalanabilmek için firmaların İhracat  2005 / 2 sayılı İhracat Sayılan Satış ve Teslimler Hakkında Tebliğ kapsamında DİİB almaları gerekmektedir. DİİB ile yapılan ithalatlarla üretilen malların söz konusu tipte mallar olması durumunda, yapılan satış yurtiçi olsa bile ihracat taahhüdü kapatılmakta ve ilgili tebliğde belirtildiği üzere girdilerin belirli oranlarda Gümrük Vergisi ve benzeri diğer vergilerden muaf olarak ithal edilmesi mümkün bulunmaktadır.
IV- SONUÇ
 

Türk Lirasının konvertibl hale gelmesi, ulaşım ve iletişim imkanlarının gelişmesi ve herhangi bir mevzuat engelinin bulunmaması nedeniyle girişimcilerimizin artık uluslararası ticaretten transit ticaret yoluyla daha çok pay almaları için koşullar elverişli hale gelmiştir.

1980’den bu yana firma çalışanlarının dış ticaret pratiklerinin ve tecrübelerinin artması, dünyayı tanımaları, yabancı dil bilen çalışan sayısının artması ve firmalarımızın yurtdışı bağlantılarının gelişmesi göz önünde bulundurulduğunda, girişimcilerimizin  transit ticaret konusunda daha donanımlı ve hazır duruma geldiğini söyleyebiliriz.

Yürürlükteki İhracat Yönetmeliği’nde, yurt dışında veya serbest bölgede yerleşik bir firmadan ya da antrepodan satın alınan malın, ülkemiz üzerinden transit olarak veya doğrudan doğruya yurt dışında veya serbest bölgede yerleşik bir firmaya ya da antrepoya satılması “transit ticaret” olarak tanımlanmıştır.

Aynı şekilde Türkiye’de yerleşik herhangi bir firma tarafından ithal edilmek amacıyla yurda getirilerek, gümrük antrepolarına alınan bir malın aynı firma ya da malları gümrük antreposunda devir alan başka bir firma tarafından başka bir ülkeye ya da malın getirildiği ülkedeki başka bir firmaya satılması da transit ticaret işlemidir.

İhracat; Bir malın, yürürlükteki ihracat mevzuatı ile gümrük mevzuatına uygun şekilde Türkiye gümrük bölgesi dışına veya serbest bölgelere çıkarılmasını veyahut müsteşarlıkça ihracat olarak kabul edilecek sair çıkış ve işlemleri ifade eder.

İhracatçı; İhraç edeceği mala göre ilgili ihracatçı birlikleri genel sekreterliğine üye olan, kimlik numarasına sahip gerçek kişiler veya Türkiye’de mukim ve vergi numarasına sahip tüzel kişiler ile tüzel kişilik statüsüne sahip olmamakla birlikte yürürlükteki mevzuat hükümlerine istinaden hukuki tasarruf yapma yetkisi tanınan ortaklıkları ifade eder.

Dahilde İşleme Rejimi ithal girdilerle ihracat yapan üreticiyi ithalde ödenen vergilerin finansal yükünden kurtarmaya yönelik bir ihracat teşvikidir. Söz konusu girdilerle üretim yapan firmalar bu avantajlardan yararlanarak muhtemel finansal yüklerden kurtulmakta ve rekabet güçlerini arttırmaktadır.

 

Bir cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Gizlilik ve Çerezler: Bu sitede çerez kullanılmaktadır. Bu web sitesini kullanmaya devam ederek bunların kullanımını kabul edersiniz. Çerezlerin nasıl kontrol edileceği dahil, daha fazla bilgi edinmek için buraya bakın: Çerez Politikası Tamam Gözat